Coi chừng đột quỵ vì World Cup

Coi chừng đột quỵ vì World Cup

Thống kê của các bệnh viện TP HCM, cứ mỗi khi trái bóng lăn theo những giải cầu lớn nhất hành tinh thì tỷ lệ người nhập viện vì tai biến tim mạch, đột quỵ, tai nạn... lại tăng.

Theo lịch thi đấu World Cup 2010, trận đấu muộn diễn ra lúc 1h30 hàng ngày kể từ 11/6 đến 2/7. Tuy nhiên trước đó thường có một đến hai trận bóng khác nên người mê bóng đá vẫn có nguy cơ phải thức suốt đêm.

Các bác sĩ khuyến cáo, người hâm mộ môn thể thao vua cần giữ gìn sức khỏe trong mùa World Cup, để đảm bảo vẫn theo dõi được những trận túc cầu nghẹt thở hấp dẫn trong suốt hơn 20 ngày, mà hôm sau vẫn làm việc hứng khởi và hiệu quả.

Bác sĩ Phan Văn Nghiệm, Trưởng phòng Nghiệp vụ Y, Sở Y tế TP HCM cho biết, lượng người nhập viện trong những mùa World Cup hoặc Euro (giải vô địch bóng đá châu Âu) luôn cao hơn bình thường. Nguyên nhân ít nhiều liên quan đến việc bệnh nhân đã phí sức khi theo dõi trái bóng lăn.

“Nhiều nhất là những người có sẵn bệnh lý tim mạch, huyết áp, tiểu đường, tuy nhiên cũng có một số trường hợp không mắc bệnh lý nhưng suy kiệt vì cố thức quá nhiều đêm liền. Không ít người thức đêm nhưng không quan tâm đến việc ăn uống”, bác sĩ Nghiệm nói.

Khẳng định xem bóng đá là một nhu cầu lành mạnh, tuy nhiên bác sĩ Nghiệm khuyên người có sẵn bệnh tim mạch, huyết áp, phụ nữ có thai, người cao tuổi nên biết cân nhắc, tiết chế thời gian xem đá bóng. Bởi thức khuya liên tục và tính căng thẳng của các trận bóng thường sẽ khiến bệnh trở nặng.

Ông Nghiệm cũng đặc biệt lưu ý, những tài xế, người phải thường xuyên lái xe, làm việc trên cao nên “hy sinh” một số trận bóng để đảm bảo giấc ngủ - yếu tố giữ gìn sức khỏe giúp làm việc an toàn.

Riêng các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng, để đảm bảo sức khỏe trong mùa World Cup, người xem nên ăn uống đủ ba bữa và phải đặc biệt quan tâm đến bữa ăn sáng. Còn theo các các sĩ chuyên về xương khớp, để tránh đau lưng, đau khớp, không nên ngồi quá lâu để xem đá bóng, mà phải đổi tư thế như đi lại hoặc vận động.

Tại một số bệnh viện TP HCM, các bác sĩ vẫn còn nhớ như in nhiều trường hợp bệnh nhân cấp cứu hy hữu trong mùa World Cup năm 2006. Trong đó có một bệnh nhân được người nhà đưa đến cấp cứu ở bệnh viện Nguyễn Trãi trong tình trạng mặt mày tái xanh, khó thở.

"Thế nhưng bệnh nhân vừa được đặt lên giường cấp cứu để bác sĩ khám đã ngáy khò khò. Thức dậy thấy tỉnh queo như chưa có gì xảy ra. Lúc ấy bệnh nhân mới dám thú thật với bác sĩ nguồn cơn của cái mệt là do thức xem World Cup", một bác sĩ trực cấp cứu bệnh viện Nguyễn Trãi kể lại, không nhịn được nụ cười sảng khoái.

Theo bác sĩ này, chỉ mới hết vòng loại, không ít bệnh nhân nam đã phải nhập viện vì bỗng dưng đang làm việc thì chóng mặt, hoa mắt; một số người còn rối loạn tiêu hóa, tăng huyết áp. Sau chẩn đoán, hầu hết đều không có bệnh mà chỉ kiệt sức do thức đêm xem đá bóng trong khi ban ngày vẫn phải đi làm, không được nghỉ ngơi.

Tại Bệnh viện quận 1, cũng vào World Cup 2006, các bác sĩ đã phải cấp cứu nhiều trường hợp người cao tuổi bị hạ huyết áp, có người thậm chí bị đột quỵ. Tìm hiểu sau đó, các bệnh nhân đều cho biết vì nghiện bóng đá nên đã thức nhiều đêm liền để xem.

Các bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy cũng cho biết, trong các mùa World Cup, số lượng bệnh nhân nhập viện vì tai nạn cũng tăng hơn. Đặc biệt, có người đang lái xe thì ngủ quên.

VNE

Đột quỵ - Nguyên nhân và cách phòng tránh

Đột quỵ - Nguyên nhân và cách phòng tránh

Đột quỵ là nguyên nhân đứng hàng thứ ba dẫn đến tử vong sau bệnh tim mạch và ung thư. Tại Mỹ mỗi năm có khoảng 600.000 người mới mắc và tái phát đột quỵ, trong đó 160.000 người tử vong. Tiên lượng của bệnh phụ thuộc rất nhiều vào việc sơ cấp cứu.

Hiện nay việc điều trị ngày càng có nhiều tiến bộ, điều này giúp giảm tỷ lệ tử vong và kéo dài cuộc sống cho bệnh nhân nhưng mức độ tàn phế vẫn còn là một thách thức và là gánh nặng cho gia đình, xã hội.

Đột quỵ là hiện tượng máu lên não bị gián đoạn đột ngột, hậu quả là tế bào não bị chết do thiếu oxy. Có hai hình thái đột quỵ do thiếu máu não cục bộ và đột quỵ do xuất huyết não.

Nguyên nhân

Trên khắp thế giới vẫn có những người phải nhận cái chết đột ngột không được báo trước

Nguyên nhân gây ra đột quỵ do thiếu máu não cục bộ thường do cục máu đông trong tim hay mảng xơ vữa trong mạch máu trồi lên não gây tắc mạch não.

Đột quỵ do xuất huyết não xảy ra khi một mạch máu trong não bị vỡ dấn đến thiếu máu cho vùng não do mạch máu đó chi phối.

Nguyên nhân thường gặp là cơn cao huyết áp, dị dạng mạch não bẩm sinh, rối loạn đông máu hoặc bệnh nhân đang điều trị bằng thuốc chống đông.

Diễn biến

Đột quỵ thường xảy ra đột ngột với rất ít dấu hiệu báo trước. Những dấu hiệu cảnh báo cơn đột quỵ

Đột nhiên bị đau đầu dữ dội, choáng váng, mất tri giác, ngủ gà hoặc hôn mê

Gặp khó khăn trong nói hoặc hiểu người khác

Bị yếu đột ngột ở một phần cơ thể

Đột nhiên nhìn mờ hoặc nhìn nhòe, có thể chỉ bị ở một bên mắt

Tiểu tiện không tự chủ hoặc bí tiểu hoàn toàn

Khi thấy bất cứ dấu hiệu nào như kể trên, phải gọi xe cấp cứu ngay lập tức. Việc thăm khám và điều trị cần hết sức khẩn trương, đặc biệt trong khoảng 3 giờ đầu tiên.

Điều trị

Ngay khi vào viện bệnh nhân cần được khám lâm sàng, cận lâm sàng, xét nghiệm huyết học, ghi điện tim và đặc biệt là chụp cắt lớp điện toán (CT scan) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) để xác định chính xác nguyên nhân, vị trí và mức độ tổn thương. Điều này có tính quyết định đối với thái độ điều trị.

- Nguyên tắc điều trị:

An thần, thở máy.

Cung cấp đủ oxy cho não.

Chống phù não.

Chống tăng huyết áp.

Thuốc có tác dụng làm tiêu cục máu đông.

Kiểm soát tình trạng đông máu của bệnh nhân.

Nuôi dưỡng tốt.

Chống loét.

Chống nhiễm trùng.

Sơ cấp cứu

- Tai biến mạch máu não là một tình trạng khẩn cấp, cần gọi cấp cứu. Trong khi chờ xe cấp cứu, người nhà cần để bệnh nhân nằm yên, nới rộng quần áo, theo dõi sắc mặt, nhịp thở. Nếu bệnh nhân nôn cần để đầu nghiêng sang một bên, dùng tay lấy các chất nôn từ mũi và miệng bệnh nhân.

- Nếu bệnh nhân co giật, cũng cần để bệnh nhân nằm nghiêng, đề phòng bệnh nhân cắn vào lưỡi bằng cách dùng khăn vải quấn quanh một chiếc đũa hay cán thìa đặt giữa hai hàm răng của bệnh nhân.

- Tất cả các bệnh nhân cần được theo dõi ở khu săn sóc tích cực có sẵn các phương tiện hồi sức cấp cứu.

Hãy ăn nhiều rau và hoa quả để cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho cơ thể, giảm cholesterol trong máu

Phòng tránh

Các bệnh gây tử vong hàng đầu ở nam giới chính là hậu quả của sự thiếu chăm sóc bản thân ngay từ thời thanh niên và phần lớn đều có thể phòng ngừa.

- Cần giảm các yếu tố nguy cơ gây bệnh tim mạch:

Phát hiện caoáp huyết sớm và chữa cao áp huyết tốt, nhất là ở những người trên 40 tuổi, có tiền sử gia đình cao áp huyết và bệnh tim mạch.

Điều trị rối loạn nhịp tim.

Giảm cholesterol trong máu, ăn ít chất béo, giảm muối, ăn nhiều rau và hoa quả.

Phát hiện và điều trị tiểu đường.

Không hút thuốc lá, hạn chế uống rượu.

Không dùng các chất kích thích hoặc ma túy.

Thường xuyên vận động và tập luyện.

- Ngoài ra cần chú ý:

Tránh tắm khuya hoặc ở nơi gió lùa, đặc biệt với người cao huyết áp.

Tránh trạng thái căng thẳng thần kinh, xúc động mạnh. Tránh mất ngủ

Tránh táo bón, đặc biệt với người già.

Tránh vận động thể lực quá mức như mang vác nặng, chơi thể thao quá sức.

Chăm sóc tại nhà

- Sinh hoạt, tập luyện.

- Trong trường hợp bệnh nặng, bệnh nhân chưa tự vận động được, người nhà phải giúp thay đổi tư thế 3 giờ một lần để tránh loét. Mỗi lần lật người, cần xoa rượu, cồn hoặc phấn rôm vào lưng, mông và các vị trí bị tì đè khác. Khi cho ăn uống, nên kê gối sau lưng bệnh nhân giữ ở tư thế nửa nằm, nửa ngồi để tránh bị sặc vào đường thở.

- Đối với trường hợp nhẹ hơn, tùy mức độ di chứng liệt, cần đề ra một kế hoạch cụ thể cho bệnh nhân tập luyện hàng ngày. Cố gắng để bệnh nhân tự làm ở mức tối đa, người nhà chỉ hỗ trợ hoặc giúp đỡ khi bệnh nhân không thể tự làm được. Quá trình tập luyện đòi hỏi sự kiên trì của cả bệnh nhân và người hướng dẫn. Nên duy trì việc này cả khi các di chứng đã được phục hồi.

Chế độ ăn

- Cần đảm bảo chế độ ăn đủ chất và cân đối. Nên dùng dạng thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo, súp, sữa, nước hoa quả tươi. Kiêng sử dụng các chất béo và chất kích thích (rượu, bia, chè đặc, cà phê), hạn chế dùng muối.

Theo BS Đặng Hạnh Sơn -(BV Tim Hà Nội) - Đàn ông

Điều trị và phòng ngừa huyết khối do xơ vữa động mạch hiệu quả

Điều trị và phòng ngừa huyết khối do xơ vữa động mạch hiệu quả

Nhồi máu cơ tim và đột quỵ (hay còn gọi là tai biến mạch máu não) là hai biến chứng nguy hiểm và để lại hậu quả nặng nề, thậm chí tử vong cho con người.

Hàng năm trên thế giới uớc tính có khoảng 7 triệu người chết do nhồi máu cơ tim và 5 triệu người chết vì đột quỵ ⁽¹⁾. Cả hai biến chứng này đều xuất phát từ một nguyên nhân là huyết khối do xơ vữa động mạch (gọi tắt là huyết khối xơ vữa).

Huyết khối xơ vữa gây bệnh như thế nào?

Khi huyết khối xuất hiện ở động mạch dẫn máu nuôi tim, sẽ làm tim không thể co bóp, gây loạn nhịp, thậm chí tử vong, hiện tượng này được gọi là nhồi máu cơ tim. Nhồi máu cơ tim thường xảy ra đột ngột, diễn tiến nhanh và rất nguy hiểm. Khoảng 1/4 đến 1/3 số bệnh nhân chết trước khi kịp đến bệnh viện. Trong số những người nhập viện, có 5%-10% chết do các biến chứng như suy tim, choáng tim, rối loạn nhịp tim. Và cứ 6 người bị nhồi máu cơ tim thì có 1 người sẽ bị tái phát cơn nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tử vong do tim mạch sau 1 năm(2)

Quá trình hình thành cục huyết khối tiểu cầu.

Bên cạnh đó, nếu huyết khối xuất hiện tại động mạch có nhiệm vụ đưa máu lên nuôi não, gây ra tình trạng một phần não sẽ chết, làm liệt nửa người (nếu nhẹ) hoặc tử vong ngay lập tức nếu rơi vào trường hợp nặng và không được phát hiện, xử lý kịp thời. Hiện tượng này được gọi là đột quỵ hay tai biến mạch máu não. Đây là căn bệnh nguy hiểm chỉ sau các bệnh tim mạch và ung thư, với nguy cơ tái phát cũng rất cao. Ví dụ cứ 7 người đột quỵ sẽ có 1 người tái phát sau 1 năm nếu không biết cách điều trị, phòng ngừa ⁽²⁾. Đặc biệt, những người đã từng bị đột quỵ, lại có thêm nguy cơ bị nhồi máu cơ tim cao gấp 3 - 4 lần và nguy cơ bị đột quỵ tái phát cao gấp 9 lần so với người bình thường ^(3).

Ai có nguy cơ mắc bệnh huyết khối xơ vữa và phòng ngừa như thế nào?

Huyết khối xơ vữa xuất phát từ lối sống thụ động, thường xuyên ăn các loại thực phẩm nhiều dầu mỡ và những người trung niên (trên 40 tuổi) là nhóm đối tượng nguy cơ cao. Tuy nhiên, do cuộc sống công nghiệp hiện đại, tỷ lệ người bị huyết khối xơ vữa ngày càng trẻ hóa, bằng chứng là ngày nay có không ít người trẻ tuổi bị đột quỵ hay nhồi máu cơ tim do ít vận động, ăn uống không hợp lý, áp lực công việc, môi trường xung quanh…Bên cạnh đó, những người người béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường và cả những người thường xuyên hút thuốc, uống rượu bia nhiều cũng đều là nhóm đối tượng nguy cơ cao bị huyết khối xơ vữa.

Vì vậy, huyết khối xơ vữa động mạch và biến chứng của bệnh (đột quỵ, nhồi máu cơ tim, bệnh động mạch chân) không chỉ là nỗi lo riêng của những người lớn tuổi như trước đây. Nếu không có những biện pháp phòng ngừa bệnh, cũng như phát hiện và điều trị nhanh chóng, kịp thời thì cuộc sống của bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim hay đột quỵ có thể bị đe dọa bất cứ lúc nào.

Một chế độ sống lành mạnh, thường xuyên vận động, kết hợp với việc ăn uống hợp lý và không hút thuốc, uống rượu bia nhiều… sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc huyết khối xơ vữa. Nếu không may đã mắc phải chứng bệnh nguy hiểm này, điều quan trọng nhất là phải tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn và chỉ định điều trị của Bác sĩ, từ việc thăm khám đến việc dùng thuốc như thế nào là hiệu quả nhất.

Ths.BS Hồ Huỳnh Quang Trí

Trưởng khoa Hồi sức - Viện Tim TP Hồ Chí Minh

Chế độ ăn cho người bị đột quỵ

Chế độ ăn cho người bị đột quỵ

Ăn chuối và các loại rau quả giàu kali có thể giúp hạn chế nguy cơ đột quỵ. Ngoài ra, dùng đủ vitamin C sẽ giúp cải thiện chức năng của nội mô, ngăn chặn sự hình thành khối huyết trong động mạch.

Đột quỵ, còn gọi là tai biến mạch máu não hoặc xuất huyết não, là tình trạng rối loạn chức năng thần kinh với các biểu hiện đột ngột như hôn mê, liệt nửa người, nói ngọng, nuốt bị sặc… Chế độ ăn hợp lý sẽ giúp người bệnh tránh tai biến nặng hơn, nhanh hồi phục và giảm bớt sự tiến triển bệnh.

Các nhu cầu dinh dưỡng cần thiết của bệnh nhân đột quỵ:

- Lượng đạm (protein) cần giữ ở mức 0,8g/kg cân nặng/ngày. Nên chọn thực phẩm ít cholesterol và nhiều đạm thực vật (đậu đỗ, đậu tương, đậu phụ) và đạm động vật (cá biển, cá đồng, sữa, thịt nạc...)Nếu bệnh nhân có kèm theo suy thận, cần giảm lượng đạm từ 0,4 đến 0,6g/kg cân nặng/ngày.

- Chất béo nên giữ ở mức 25-30g chất béo/ngày, trong đó 1/3 là chất béo động vật và 2/3 là chất béo thực vật như vừng, lạc. Ngoài ra, các loại axit béo trong dầu thực vật có khả năng làm giảm nguy cơ đột quỵ, đặc biệt là do cục máu đông trong lòng mạch máu não.

- Vitamin và chất khoáng: có trong các loại hoa quả chín, rau củ, sữa. Chúng chứa nhiều kali, có tác dụng lợi tiểu, giảm huyết áp ở người bệnh và chống lại tình trạng toan của cơ thể. Trung bình một quả chuối có 400 mg kali, tương đương với 1 ly nước cam hay một củ khoai tây nướng. Người tiêu thụ dưới 1.500 mg kali/ngày sẽ có nguy cơ đột quỵ cao hơn 28% so với người tiêu thụ 2.300 mg kali/ngày.

Dùng axit folic ít nhất 300 mcg mỗi ngày sẽ làm giảm 20% nguy cơ đột quỵ và 13% nguy cơ bệnh tim, so với người dùng dưới 136 mcg/ngày. Axit folic có tác dụng chống xơ vữa động mạch, giảm huyết áp và hàm lượng cholesterol trong máu. Nó có trong các loại quả có vị chua, rau lá xanh, các loại đậu, gạo, mỳ và các sản phẩm từ ngũ cốc. Gan cũng chứa nhiều axit này.

Việc xây dựng một chế độ ăn hợp lý cho người bị đột quỵ cần tuân theo những nguyên tắc sau:

- Thức ăn phải dễ tiêu hóa, hấp thu và ở dạng mềm, lỏng như súp, cháo, sữa. Cần phân bố đều 3-4 bữa/ngày, không nên ăn quá no. Tránh dùng thức ăn lên men, gây kích thích như gia vị cay, nóng, rượu, chè, cà phê…

- Khẩu phần ăn cần giảm muối và nước, do bệnh nhân không bài tiết được nhiều muối và nước vì bị tụ máu ở tĩnh mạch gây phù, chức năng thận kém. Nếu bệnh nhân suy tim thì lượng nước đưa vào cơ thể phải phụ thuộc vào lượng nước tiểu bài tiết trong 24h. Hạn chế muối ở mức 4-5g/ngày để giảm phù, giúp thận bài tiết các chất đào thải của chuyển hóa đạm, chất béo, tinh bột, đường. Tránh các loại thức ăn chế biến sẵn nhiều muối như dưa, cà, hành muối, bánh mỳ, thịt hun khói, batê, xúc xích…

- Năng lượng trong khẩu phần nên giảm bớt để tránh tăng cân, giảm nhẹ hoạt động cho bộ máy tiêu hóa và tuần hoàn. Mức năng lượng đưa vào cơ thể nên dừng ở 30-35 Kcalo/kg cân nặng/ngày. Nguồn năng lượng nên lấy từ rau củ, khoai, đậu đỗ, cơm, mỳ, bún, miến.

Ngoài ra, người bị đột quỵ cần:

- Duy trì tập thể dục vừa phải.

- Ngừng hút thuốc lá vì đây là yếu tố chủ yếu gây nên các bệnh mạch não. Người hút thuốc nhiều có thể bị đột quỵ dù chỉ ở tuổi trung niên. Không dùng rượu mạnh.

- Điều trị tốt bệnh huyết áp cao - nguyên nhân chính gây tai biến mạch máu não.

- Phòng và điều trị bệnh tiểu đường vì đây là tác nhân gây mảng xơ vữa động mạch lớn, tạo cục máu đông trong lòng mạch, dẫn đến thiếu máu não.

Tiến sĩ Nguyên Thanh Hà, Dinh Dưỡng & Phát Triển