Bệnh huyết áp thấp ở người cao tuổi

Bệnh huyết áp thấp ở người cao tuổi

Hầu hết người cao tuổi (NCT) bị tăng huyết áp nhưng có một tỷ lệ nhất định lại bị bệnh huyết áp thấp nên rất dễ bỏ qua. Huyết áp thấp cũng có thể gây ra một số biến chứng nguy hiểm không khác gì với bệnh tăng huyết áp, vì vậy cần hết sức cảnh giác.



Huyết áp thấp?



Người trưởng thành nào mà có chỉ số huyết áp thấp hơn khi huyết áp trung bình 120/80mmHg (lúc nghỉ ngơi thoải mái) có thể gọi là huyết áp thấp, nặng hơn là dưới 90/60mmHg. Tuy nhiên, để đánh giá có bị huyết áp thấp hay không hay không phải được đo huyết áp đúng quy định và do người biết đo huyết áp đo, đây là tiêu chuẩn hết sức quan trọng.



Có nhiều nguyên nhân gây nên bệnh huyết áp thấp, như: rối loạn chức năng tuyến thượng thận, tuyến yên, tuyến giáp làm cho NCT thiếu hụt hormone tuyến giáp, hoặc do giảm glucoza máu và cũng có thể do thiếu hụt hemoglobin.

Tập thể dục hàng ngày là một cách phòng chống bệnh huyết áp thấp



Huyết áp thấp còn gặp ở những người bị bệnh về tim mạch, béo phì, đái tháo đường, di truyền, làm việc quá sức, người gầy yếu và có thể do stress.



Một số NCT bị chứng huyết áp thấp do chế độ ăn, uống thất thường, ăn với số lượng ít hoặc các bữa ăn cách xa nhau quá, thậm chí bỏ bữa hoặc ngại uống nước, ngại ăn rau, canh, quả… làm cho chất lượng máu bị giảm (giảm cả thể tích máu và cả chất lượng máu). Ăn uống kém tức là dinh dưỡng kém sẽ ảnh hưởng đến trương lực cơ tim, trương lực thành mạch, ảnh hưởng đến lưu lượng máu đến nuôi dưỡng các cơ quan, đặc biệt là tim và não bộ gây nên hiện tượng huyết áp thấp.



Những người ít vận động hoặc lười vận động do bệnh tật, do thói quen hoặc do đặc thù của nghề nghiệp phải ngồi lâu hàng giờ một chỗ (những người đang phải làm việc)… cũng là những nguyên nhân gây huyết áp thấp.



Tuy nhiên, cũng có những trường hợp huyết áp thấp chưa xác định được nguyên nhân.



NCT khi bị chứng huyết áp thấp thường biểu hiện tim đập nhanh, hoa mắt mỗi khi ngồi xuống đứng lên, các biểu hiện tăng dần theo năm tháng và khi nặng ngoài hoa mắt, chóng mặt còn có thể buồn nôn, biểu hiện của rối loạn tuần hoàn não (thiểu năng tuần hoàn não do lượng máu không cung cấp đủ cho não bộ để hoạt động). Huyết áp thấp kéo dài có thể đưa đến một số biến chứng như thiếu máu cơ tim gây đau thắt ngực, thậm chí nhồi máu cơ tim, ảnh hưởng đến chức năng của mọi cơ quan như tim, thận, phổi và tổ chức thần kinh. Huyết áp thấp không được điều trị có thể dẫn đến thiếu máu não gây nhũn não, nhồi máu não.



Phòng ngừa chứng huyết áp thấp



Khi nghi ngờ bị huyết áp thấp trước tiên phải đi khám bệnh để được chẩn đoán chính xác, nhất là NCT lại có mắc các bệnh mạn tính về tim mạch, đái tháo đường. Khi được bác sĩ khám bệnh chẩn đoán chắc chắn và chỉ định điều trị thì nên tuân thủ một cách nghiêm túc.



Ngòai ra, cần ăn đủ số lượng trong mỗi bữa ăn và tốt nhất là ăn đủ lượng và chất. Mỗi ngày nên uống đủ lượng nước cần thiết (khoảng từ 1,5 - 2 lít). NCT nên ăn nhiều rau, uống thêm nước hoa quả như cam chanh, xoài,… Nếu có điều kiện có thể uống cà phê mỗi buổi sáng sau khi ăn sáng. Nếu không có các bệnh về tim mạch, đường ruột, đái tháo đường có thể mỗi bữa ăn có thể uống 1 ly nhỏ rượu vang đỏ. Nên có thói quen ăn đúng giờ và không nên bỏ bữa.



NCT nên vận động cơ thể hàng ngày bằng nhiều hình thức khác nhau và tùy theo điều kiện của từng người. Mỗi một ngày nên có sự vận động của cơ thể bằng mọi hình thức với thời gian khoảng từ 30 phút đến 60 phút chia làm 2 - 4 lần. Đi bộ, vừa đi vừa hít thở cũng là một hình thức tốt để vận động cơ thể. Tuy vậy không nên tập thể dục hoặc đi bộ vào lúc trời lạnh hoặc nắng, nóng. Nên chọn vị trí tập sao cho thuận tiện nhất đối với từng người.



Nếu sức khỏe không tốt, đi lại khó khăn có thể vận động, đi lại trong nhà. Hàng ngày nên tự xoa bóp các khớp xương, cơ bắp, nếu không tự làm được thì cần có sự hỗ trợ của người nhà.



PGS.TS. BÙI KHẮC HẬU

Huyết áp thấp nguy hiểm không kém tăng huyết áp!

Huyết áp thấp nguy hiểm không kém tăng huyết áp!

Ở người bình thường, huyết áp trung bình là 120/80mmHg, nếu thấp hơn chỉ số này thì được coi là huyết áp thấp. Nhiều người cho rằng, huyết áp thấp không đáng ngại nhưng đây là quan điểm sai lầm vì huyết áp thấp cũng có thể gây ra một số biến chứng nguy hiểm không khác gì với bệnh tăng huyết áp, vì vậy không được chủ quan mà cần hết sức cảnh giác và đề phòng.
Thiếu máu não; nhồi máu não là biến chứng nguy hiểm của huyết áp thấp.

Vì sao bị huyết áp thấp?

Ở người bình thường có chỉ số huyết áp trung bình bằng 120/80mmHg, vì vậy người trưởng thành nào mà có chỉ số huyết áp thấp hơn huyết áp trung bình (lúc nghỉ ngơi thoải mái) thì có thể gọi là huyết áp thấp, tức là dưới 120/80mmHg, nặng hơn là dưới 90/60mmHg. Tuy nhiên để đánh giá có bị huyết áp thấp hay không phải được đo huyết áp đúng quy định và phải là người biết đo huyết áp, đây là tiêu chuẩn hết sức quan trọng. Bởi vì một số người có quan niệm sai là ai cũng có thể đo huyết áp hoặc tin tưởng tuyệt đối vào chỉ số đo của máy đo huyết áp điện tử. Máy đo điện tử cần phải xem xét, đánh giá cẩn thận, ví dụ như là loại máy nào, do đâu sản xuất và tình trạng có luôn được kiểm chứng với chỉ số đo huyết áp của máy thủy ngân hay không hoặc tình trạng pin còn tốt hay không... Có nhiều nguyên nhân gây nên bệnh huyết áp thấp như rối loạn chức năng tuyến thượng thận, tuyến yên, tuyến giáp gây thiếu hụt hormon tuyến giáp hoặc do giảm glucoza máu và cũng có thể do thiếu hụt hemoglobin gây nên hiện tượng huyết áp thấp. Hemoglobin là chất có nhiệm vụ vận chuyển ôxy đến các cơ quan trong cơ thể trong đó có cơ tim và tổ chức não, khi hàm lượng hemoglobin giảm dưới mức 9g/dl thì sẽ gây thiếu hụt lượng ôxy (hàm lượng hemoglobin trong máu ở người bình thường: nam giới là 13,5 - 17,5g/dl và nữ giới là 11,5 - 15,5g/dl). Huyết áp thấp còn gặp ở những người bị bệnh về tim mạch, béo phì, đái tháo đường, di truyền, làm việc quá sức, người gầy yếu và có thể do stress. Một số người cao tuổi bị chứng huyết áp thấp do chế độ ăn uống thất thường. Ăn với số lượng ít hoặc các bữa ăn cách xa nhau quá, thậm chí bỏ bữa hoặc ngại uống nước, ngại ăn canh, rau, quả… làm cho chất lượng máu bị giảm (giảm cả thể tích máu và cả chất lượng máu). Ăn uống kém tức là dinh dưỡng kém sẽ ảnh hưởng đến trương lực cơ tim, trương lực thành mạch, ảnh hưởng đến lưu lượng máu đến nuôi dưỡng các cơ quan, đặc biệt là tim và não bộ gây nên hiện tượng huyết áp thấp. Ngoài ra những người ít vận động hoặc lười vận động do bệnh tật, do thói quen hoặc do đặc thù của nghề nghiệp phải ngồi lâu hằng giờ một chỗ (những người đang phải làm việc)… cũng là những nguyên nhân gây huyết áp thấp. Tuy nhiên cũng có những trường hợp huyết áp thấp chưa xác định được nguyên nhân.

Nhận diện chứng huyết áp thấp

Khi bị chứng huyết áp thấp thường biểu hiện tim đập nhanh, hoa mắt mỗi khi ngồi xuống đứng lên, các biểu hiện tăng dần theo năm tháng và khi nặng có thể ngoài hoa mắt, chóng mặt còn có thể buồn nôn, biểu hiện của rối loạn tuần hoàn não (thiểu năng tuần hoàn não do lượng máu không cung cấp đủ cho não bộ để hoạt động). Huyết áp thấp kéo dài có thể đưa đến một số biến chứng như thiếu máu cơ tim gây đau thắt ngực, thậm chí nhồi máu cơ tim. Huyết áp thấp cũng có thể làm ảnh hưởng đến chức năng của mọi cơ quan như tim, thận, phổi và tổ chức thần kinh. Huyết áp thấp không được điều trị có thể dẫn đến thiếu máu não gây nhũn não, nhồi máu não là những biến chứng cực kỳ nguy hiểm đến tính mạng của người cao tuổi.
Thiếu hụt hemoglobin gây huyết áp thấp.

Phòng chứng huyết áp thấp nên làm gì?

Khi nghi ngờ bị huyết áp thấp trước tiên phải đi khám bệnh để được chẩn đoán chính xác, nhất là người cao tuổi lại có mắc các bệnh mạn tính về tim mạch, đái tháo đường. Khi được bác sĩ khám bệnh chẩn đoán chắc chắn và chỉ định điều trị thì nên tuân thủ một cách nghiêm túc. Ngoài việc điều trị theo đơn của bác sĩ cần có chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý. Cần ăn đủ số lượng trong mỗi bữa ăn và tốt nhất là ăn đủ lượng và chất. Mỗi ngày nên uống đủ lượng nước cần thiết (khoảng từ 1,5 - 2,0 lít/ngày), nên ăn nhiều rau, uống thêm nước hoa quả như cam chanh, xoài… Nếu có điều kiện có thể uống cà phê mỗi buổi sáng sau khi ăn sáng. Nếu không có các bệnh về tim mạch, đường ruột, đái tháo đường có thể mỗi bữa ăn có thể uống một ly nhỏ rượu vang đỏ. Nên có thói quen ăn đúng giờ và không nên bỏ bữa. Ngoài việc ăn uống hợp lý thì chế độ sinh hoạt thích hợp cũng đóng góp không nhỏ trong việc làm cho huyết áp tăng lên một cách hợp lý, nên vận động cơ thể hằng ngày bằng nhiều hình thức khác nhau (đi bộ, tập thể dục…) và tuỳ theo điều kiện của từng người. Nếu sức khỏe không tốt, đi lại khó khăn có thể vận động, đi lại trong nhà. Hằng ngày nên tự xoa bóp các khớp xương, cơ bắp, nếu không tự làm được thì cần có sự hỗ trợ của người nhà.

Huyết áp thấp nguy hiểm không kém tăng huyết áp

Huyết áp thấp nguy hiểm không kém tăng huyết áp

Nếu xét về mặt số lượng các biến chứng, thi huyết áp thấp chỉ là hàng “em” so với huyết ap cao. Nhưng điều đó không có nghĩa là huyết áp thấp không nguy hại và không cần chú ý đề phòng. Bởi những tai biến nặng nhất mà huyết ap cao gây ra như đột qụy não và nhồi máu cơ tim thì huyết áp thấp cũng gây tai biến không kém phần nguy hiểm.

Huyết áp thấp là một bệnh lý phức tạp

Huyết áp thấp là một bệnh của hệ tim mạch trong đó chỉ số của huyết áp dưới mức bình thường đến mức trở thành bệnh lý. Trong mạch máu và hệ tuần hoàn nói chung, huyết áp là một khía cạnh quan trọng. Vì nó là động lực đẩy máu đi lưu thông khắp cơ thể, tới được tận những nơi xa tim nhất như chân, tay và đầu. Giá trị 120/70 là một giá trị bình thường giúp máu lưu chuyển được đầy đủ. Khi huyết áp chỉ đạt dưới ngưỡng 90/60mmHg thì máu không có đủ lực đẩy để tới những nơi xa. Đây chính là nguyên nhân gây ra những biến chứng và biểu hiện của huyết áp thấp.

Cho đến nay, huyết áp thấp là một bệnh lý đầy phức tạp. Bởi trừ một số trường hợp tìm được nguyên nhân thì đa phần người ta chưa tìm được nguyên nhân nào được cho là chủ đạo. Chứng bệnh này cứ kéo dài, dai dẳng và song hành cùng người bệnh.

Một số nguyên nhân có thể gây ra huyết áp thấp đã được xác định như: mệt mỏi, lao động quá sức, suy tim, rối loạn thần kinh trung ương, rối loạn nội tiết, mất nước, tiêu chảy nặng, mất máu, bỏng nặng, nhiễm khuẩn nặng, thiếu máu nặng, lạm dụng thuốc trị bệnh tăng huyết áp, lợi tiểu, tim mạch, thần kinh, mang thai... Những nguyên nhân này có thể khắc phục được và người bệnh sẽ khỏi được huyết áp thấp vĩnh viễn. Nhưng đáng tiếc, con số này lại không đáng là bao và chỉ là một phần nhỏ.

Phần còn lại là đa số, đó là những bệnh nhân mà chúng ta không thể tìm được nguyên nhân xác đáng. Hầu như trong số họ bị huyết áp thấp liên tục và đôi khi dạng bệnh này còn được gọi là huyết áp thấp mạn tính. Những trường hợp này có huyết áp thấp rõ rệt khi thay đổi tư thế. Phần lớn những người này là những người cao tuổi.

Huyết áp thấp có đáng lo ngại?

Có thể, xét về mặt số lượng các biến chứng mà huyết áp thấp gây ra so với huyết áp cao chỉ là hàng “em”, nhưng điều đó không có nghĩa là huyết áp thấp không nguy hại và không cần chú ý đề phòng. Bởi những gì nặng nhất mà huyết áp cao gây ra như đột qụy não và nhồi máu cơ tim thì huyết áp thấp cũng có đủ.

Song có lẽ điều đáng ngại nhất của huyết áp thấp là sự chủ quan của người bệnh. Không giống như huyết áp cao, người bệnh có những biểu hiện như nóng bừng mặt, hồi hộp, khó thở, đau đầu rõ ràng thì huyết áp thấp lại ít khi có những biểu hiện “to tát” nào khiến người bệnh phải chú ý. Do vậy mà chuyện chủ quan với bệnh là điều dễ xảy ra. Sự tai hại cực độ khi người bệnh làm việc kỹ thuật trên cao hay điều khiển phương tiện giao thông. Ngất xỉu đột ngột trong các trường hợp này có thể gây ra những tai nạn mức độ nặng và người bệnh thường tử vong.

Kiểm soát huyết áp thấp thế nào?

Hiện nay, chưa có một thuốc nào được gọi là đặc trị cho huyết áp thấp. Trong một số trường hợp, người ta có thể dùng một số thuốc hỗ trợ như fl udrocortisone (giữ nước) hay midodrine (co mạch) cho những người bị huyết áp thấp mạn tính. Song điều này cần được bác sĩ theo dõi cẩn thận.

Trong chứng bệnh này, điều mấu chốt không phải là dùng thuốc trị mà là những phương cách để chung sống hòa bình bởi lẽ nếu bạn biết cách, bạn có thể bảo toàn tuổi thọ của mình như chưa hề mắc bệnh.

Nên uống đủ nước là một lời khuyên quan trọng nhất. Ngoài việc cung cấp đủ nước cho cơ thể, bù đủ nước còn duy trì thể tích máu cân bằng, một yếu tố đảm bảo huyết áp không bị thấp. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những người bị huyết áp thấp mà còn bị chứng tiêu chảy hay mất nước.

Trong chế độ dinh dưỡng, nếu có thể, ăn thêm một chút muối với liều khuyến cáo từ 3-5g/ngày. Nếu bị huyết áp thấp, không nên leo cao, không làm việc kỹ thuật trên không, không điều khiển phương tiện giao thông tốc độ cao, dù là chưa có biểu hiện bên ngoài. Cũng không nên đứng quá lâu vì máu sẽ bị dồn xuống chân nhiều hơn và bệnh sẽ nặng hơn. Vì huyết áp thấp sẽ nặng lên khi chúng ta thay đổi tư thế quá đột ngột nên lời khuyên hữu ích nhất là hãy đứng dậy từ từ. Đứng phắt dậy sẽ làm cho não bộ thiếu máu nhiều hơn. Khi nằm ngủ không nên gối quá cao, chỉ tối đa là 150 so với mặt giường. Nếu có thể thì nên nằm ngang. Và khi tỉnh dậy, chớ có bật dậy ngay, bạn có thể sẽ bị ngã bất chợt. Còn nếu tự nhiên thấy chóng mặt và hoa mắt, hãy ngồi ngay xuống trong tư thế đầu sát vào hai gối. Đây là biện pháp cấp cứu cá nhân nhanh nhất để khống chế huyết áp thấp.

Thay lời kết, điều cuối cùng bạn nên nhớ là thuốc không phải là biện pháp chủ đạo với huyết áp thấp. Điều quan trọng nhất là bạn định sống với nó như thế nào mà thôi.

BS. YÊN LÂM PHÚC (Học viện Quân y)

Người cao tuổi thận trọng khi có huyết áp thấp

Người cao tuổi thận trọng khi có huyết áp thấp

Đ).

Trong đại đa số trường hợp, người cao tuổi (NCT) thường bị tăng huyết áp. Đây là nguy cơ lớn dẫn đến các biến chứng tim mạch nguy hiểm. Tuy nhiên, cũng có người lại rơi vào tình trạng huyết áp thấp. Ở người trẻ, có thể điều này ít ảnh hưởng đến sức khỏe nhưng đối với NCT thì điều này rất cần phải chú ý.

Thói quen tốt giúp điều chỉnh huyết áp

Trong một số trường hợp bệnh lý thì người bệnh cần dùng thuốc điều trị. Tuy nhiên, hầu hết có thể cải thiện bằng các quy tắc sống đơn giản sau.

Về tập luyện: Từ xưa người ta đã nhận thấy, những người bị huyết áp thấp không thể đứng lâu một chỗ, họ cần thiết phải vận động. Ở họ, huyết áp thấp là do giảm trương lực mạch máu - thành mạch máu quá yếu (bị nhão), sức co bóp của tim yếu do cơ tim yếu (biểu hiện là tim đập nhanh, yếu). Tập luyện thể dục thể thao thường xuyên có tác dụng nâng cao trương lực mạch máu và nâng cao khả năng đẩy máu của tim. Tập luyện các bài tập đi bộ, chạy, bơi, thể dục nhịp điệu, cầu lông đều rất tốt. Tập luyện các bài tập thể dục trong 10 - 15 phút, 2 - 3 lần ngày cũng rất tốt. Tuy nhiên, cần tránh tập các bài tập rèn sức mạnh các nhóm cơ với cường độ lớn và trong thời gian dài. Khi cảm thấy không được khỏe (mỏi mệt, chóng mặt, đau đầu), có thể tập tại nhà với các bài tập thể dục, tốt nhất là tập một số động tác ở tư thế ngồi hoặc nằm trên sàn.

Về ăn uống: Người ta thấy, huyết áp thấp thường hay gặp ở những người ăn ít, hay bỏ bữa, khoảng cách giữa các bữa quá xa dẫn đến giảm trương lực mạch máu, giảm hàm lượng đường máu. Thói quen này làm giảm trương lực (sự đàn hồi, sự dẻo dai) của mạch máu và kết quả là tụt huyết áp. Vì vậy phải duy trì chế độ ăn hợp lý 3 - 4 bữa/ngày (ăn giảm khối lượng, tức chia nhỏ khẩu phần ăn trong ngày). Không được dùng chế độ ăn kiêng để giảm cân nhanh.

Khuyến cáo một số thức ăn, đồ uống có tác dụng làm tăng huyết áp như: uống cà phê, nước chè đặc, ăn thức ăn đậm đà muối, nước sâm, bột tam thất, rau cần tây, nước nho. NCT cần có sự tư vấn của bác sĩ khi lựa chọn những biện pháp này.

Ngoài ra những người bị huyết áp thấp cần ngủ nhiều hơn. Một giấc ngủ ngon sẽ làm cho tâm trạng thoải mái, điều hòa hoạt động các trung tâm thần kinh, trong đó có trung tâm vận mạch. Tránh dùng thuốc ngủ, thuốc an thần vì chúng gây giảm huyết áp, đau đầu và buồn ngủ ban ngày. Tốt nhất là dùng một số loại chè thảo mộc. Phương pháp tắm nóng lạnh luân phiên cũng rất tốt cho người bị huyết áp thấp. Thay đổi nhiệt độ nước liên tục luân phiên từ nóng sang lạnh và ngược lại có tác dụng rèn luyện trương lực mạch máu (mạch máu dãn ra khi nóng, co lại khi lạnh) - cải thiện trương lực mạch máu. Một phương pháp đơn giản để tăng huyết áp là nhịn thở. Hít vào sâu rồi thở ra, sau đó nhịn thở 20 giây. Lặp lại 5 - 6 lần, 3 lần tập/ngày.

Người cao tuổi lưu ý với bệnh viêm nhiễm

Những ổ viêm tồn tại lâu dài trong cơ thể với những đợt tái phát, làm suy giảm sức đề kháng và khả năng miễn dịch của cơ thể, ảnh hưởng xấu lên trạng thái chức năng của các cơ quan và hệ thống khác nhau. Ổ nhiễm khuẩn mãn có thể khu trú ở các cơ quan và hệ thống khác nhau, nhưng thường xuyên nhất là ở đường hô hấp trên (viêm mũi, họng, xoang), ở răng miệng (sâu răng, viêm lợi), túi mật, ống dẫn mật và ở bộ phận sinh dục.

Các dấu hiệu huyết áp thấp cần được chú ý

Chỉ số huyết áp đạt dưới 100/60mmHg được coi là huyết áp thấp. Sức bóp cơ tim yếu, giảm trương lực mạch máu, đặc biệt là các mạch máu nhỏ được biểu hiện bằng giảm các giá trị huyết áp. Huyết áp thấp được chia thành huyết áp thấp sinh lý và huyết áp bệnh lý.

Huyết áp thấp sinh lý gặp ở những người khỏe mạnh với đặc điểm giá trị huyết áp thấp duy trì trong suốt cuộc đời, không phát hiện được những biến đổi bệnh lý khi chẩn đoán lâm sàng. Huyết áp thấp sinh lý có thể là huyết áp thấp do thể tạng - di truyền, huyết áp thấp do rèn sức bền thường xuyên (ví dụ ở vận động viên chạy, bơi, đạp xe cự ly dài) và huyết áp thấp ở cư dân sống trên vùng núi cao do sự bù trừ thích nghi trong điều kiện thiếu ôxy.

Huyết áp thấp bệnh lý được phân ra thành: tụt huyết áp cấp với các biểu hiện hoa mắt, chóng mặt, ngất và huyết áp thấp mạn tính. Huyết áp thấp mạn tính lại được chia ra: huyết áp thấp nguyên phát do giảm trương lực thần kinh mạch máu và huyết áp thấp thứ phát - triệu chứng của bệnh khác như thiếu máu, bệnh nhiễm khuẩn cấp tính, mạn tính hay ngộ độc như: viêm họng mạn, viêm đường mật, sâu răng, viêm lợi...

Huyết áp thấp bệnh lý do giảm trương lực thần kinh - mạch máu (bệnh huyết áp thấp) với các biểu hiện như đau đầu, chóng mặt, rối loạn giấc ngủ, rối loạn chức năng tim mạch (đau ngực trái, rối loạn nhịp tim, điện tim biến đổi).
ThS. Trần Quốc Minh - skđs

Không chủ quan với bệnh huyết áp thấp

Không chủ quan với bệnh huyết áp thấp

Chúng ta thường hay quan tâm và nhắc nhiều đến chứng bệnh tăng huyết áp. Nhưng cũng có rất nhiều người huyết áp thấp và đa số đều chủ quan, cho rằng nó không nguy hiểm, điều này dẫn đến một số biến chứng nguy hiểm không kém bệnh tăng huyết áp.

Huyết áp được định nghĩa là áp lực của dòng máu chảy trong lòng mạch tác động lên thành mạch máu (giống như áp lực của nước chảy trong lòng ống tác động lên thành ống nước). Trị số huyết áp phụ thuộc vào áp lực bơm máu của tim, vào sức co dãn của thành mạch máu và vào lượng máu trong cơ thể. Trị số huyết áp bình thường dao động từ 90/ 50 - 139/ 89 mmHg và thay đổi thường xuyên tùy theo các trạng thái về thời gian, hoạt động thể lực và cảm xúc.

Kiểm tra huyết áp cho người cao tuổi. Ảnh: Thanh Hương

Huyết áp thấp được định nghĩa là khi số đo huyết áp <>

Huyết áp thấp là một trạng thái biến đổi sinh lý do hậu quả của nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra như:

- Huyết áp thấp do giảm thể tích máu: do mất máu hay mất nước (chấn thương gây chảy máu, tiêu chảy, nôn mửa, dùng thuốc lợi tiểu...), do cơ thể giảm tạo ra máu (suy dinh dưỡng, bệnh của tủy xương...).

- Huyết áp thấp do giảm sức bơm của tim: các bệnh lý tim mạch.

- Huyết áp thấp do giảm sức co của mạch máu: dùng các loại thuốc làm dãn mạch máu, do cường thần kinh đối giao cảm (là hệ thần kinh làm dãn mạch) hay do suy yếu thần kinh giao cảm (là hệ thần kinh gây co mạch)...

Một số triệu chứng nổi bật:

- Mệt mỏi, lả và rất muốn được nghỉ ngơi

- Hoa mắt chóng mặt

- Khó tập trung và dễ nổi cáu

- Có cảm giác buồn nôn

- Suy giảm khả năng tình dục

- Da nhăn và khô, kèm theo rụng tóc

- Vã mồ hôi nhưng vẫn cảm thấy lạnh

- Thở dốc nhất là sau khi leo lên cầu thang hay làm việc nặng

Những người huyết áp thấp cần phải ngủ đẫy giấc, khoảng 9 - 11 tiếng/ngày. Ngoài ra, người huyết áp thấp phải biết thức dậy đúng cách. Vì khi ngủ, máu sẽ tập trung vào khu vực dạ dày (gan, phổi, lá lách), xuất hiện tình trạng thiếu máu não tạm thời. Nếu người huyết áp thấp ngồi dậy đột ngột, có thể bị ngất đi (bất tỉnh nhân sự). Khi thức dậy, cần phải nằm thêm một lúc, tập một vài động tác thể dục đơn giản (vận động các khớp xương chân tay). Sau đó ngồi dậy, để chân trên giường, rồi mới từ từ cho chân ra khỏi giường và vẫn tiếp tục ngồi. Khi đứng dậy nên vịn vào ghế, cứ đứng như thế một lúc.

Bác sĩ Phan Huy An-suckhoedoisong

Những lưu ý cho người bị huyết áp thấp

Những lưu ý cho người bị huyết áp thấp

Huyết áp thấp là chứng bệnh nguy hiểm và phổ biến. Muốn phòng tránh và "thoát" khỏi chứng bệnh này, trước hết bạn cần trang bị cho mình những kiến thức cơ bản về chứng huyết áp thấp.

1. Nguyên nhân

- Do tình trạng khử nước trong cơ thể.

- Do đọt qụy.

- Trong thời kỳ mang thai.

- Tác dụng phụ của việc dùng thuốc.

Huyết áp thấp là chứng bệnh nguy hiểm và phổ biến

2. Biểu hiện của bệnh

- Hoa mắt.

- Chóng mặt

- Đau đầu.

- Thậm chí có thể bị ngất.

- Mệt mỏi.

- Suy giảm khả năng tình dục.

- Da nhăn và khô, kèm theo rụng tóc.

- Vã mồ hôi nhưng vẫn cảm thấy lạnh.

- Thở dốc nhất là sau khi leo lên cầu thang hay làm việc nặng.

Một ngườiđược coi là huyết áp bình thường nếu như huyết áp đo được ở mức khoảng80/120 mmHg. Thông thường huyết áp có thể dao động giữa 110-120 (tâm thất) và 70-80 (tâm thu). Người bị coi là huyết áp thấp nếu như huyết áp tâm thudưới mức 65 mmHg.

3. Mẹo nhỏ mách bạn

Luyện tập đều đặn, phù hợp với sức khỏe và độ tuổi.	Nên hỏi ý kiến bác sĩ để bổ sung thêm một số loại vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể

Để khắc phục chứng huyết áp thấp, bạn cần tuân thủ theo những phương châm sống dưới đây:

- Luyện tập đều đặn, phù hợp với sức khỏe và độ tuổi.

- Ăn đủ các bữa, đặc biệt bữa sáng rất quan trọng. Các chuyên gia khuyên bạn nên ăn sáng với những thực phẩm tốt cho tim mạch và các loại nước hoa quả ép (nên thêm một chút muối) sẽ giúp máu lưu thông dễ dàng hơn.

- Nên ăn mặn hơn người bình thường.

- Nên hỏi ý kiến bác sĩ để bổ sung thêm một số loại vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể.

- Ngoài ra sữa, mật ong, nước chanh pha đường và muối cũng đem lại những tác dụng đáng kể.

Bên cạnh đó cà phê và trà đặc cũng có những đóng góp rất tích cực đối với chứng huyết áp thấp. Tuy nhiên, không nên quá lạm dụng, sẽ gây ra những ảnh hưởng xấu.

- Uống đủ lượng nước. Việc uống nước rất quan trọng, bởi lẽ nếu cơ thể bị thiếu nước sẽ dễ xảy ra tình trạng bị khử nước. Điều này càng đặc biệt quan trọng hơn trong khi bạn đang luyện tập hoặc hoạt động, làm việc dưới điều kiện thời tiết nắng nóng. Hơn thế nữa, nếu bạn bị tiêu chảy hay buồn nôn, bạn cần chắc chắn đảm bảo đủ lượng nước cho cơ thể.

- Tránh tắm nước quá nóng, bởi điều này sẽ khiến cho nhiệt độ trong cơ thể tăng cao.

- Sau khi ngồi lâu bạn nên đứng lên từ từ và cẩn thận để tránh bị hoa mắt và chóng mặt.

- Ngủ đủ giấc là yếu tố cần thiết để giúp bạn duy trì huyết áp ở mức ổn định.

- Ăn thành nhiều bữa nhỏ. Thay vì việc chỉ ăn 3 bữa chính như thông thường, bạn nên chia thành nhiều bữa nhỏ. Trong chế độ ăn uống thường ngày bạn cần bổ sung thêm các loại thực phẩm có chứa các thành phần như protein, vitamin C và tất cả các loại vitamin thuộc nhóm B rất có lợi trong việc phòng tránh và điều trị chứng huyết áp thấp.

- Tránh xa các loại đồ uống có cồn.

- Không đứng quá lâu.

- Nếu bạn bắt đầu dùng một loại thuốc mới như thuốc trợ tim, thuốc chống suy nhược... bạn cần đọc kỹ nhãn mác và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc, bởi lẽ một số loại thuốc chính là "thủ phạm" gây nên chứng huyết áp thấp.

- Dùng nước ép củ cải đường tươi là một trong những bài thuốc trị chứng huyết áp thấp hiệu quả nhất. Bệnh nhân mắc chứng huyết áp thấp nên uống một cốc nước ép củ cải đường chia thành 2 lần mỗi ngày.

- Ngâm 7 quả hạnh trong nước qua đêm. Sau đó bóc vỏ chúng và nghiền nát chúng thành một dạng bột. Sau đó cho quả hạnh vào trong sữa ấm và dùng dung dịch này để uống.

Theo báo nông nghiệp

Huyết áp thấp: Cần hiểu đúng

Huyết áp thấp: Cần hiểu đúng

Người bị huyết áp thấp không nên ăn quá nhiều thức ăn bổ dưỡng như: trứng, thịt, mỡ, sữa béo… và cần kiên nhẫn trong điều trị

Những người có nguy cơ bị huyết áp thấp nên theo dõi huyết áp thường xuyên tại nhà. Ảnh: N.Phương

Huyết áp (HA) thấp là vấn đề sức khỏe khá phổ biến trong cộng đồng nhưng ít được biết đến. Có rất nhiều người nhầm lẫn giữa HA thấp mãn tính với bệnh thiếu máu (giảm số lượng hồng cầu). HA thấp không chỉ gặp ở người gầy thiếu cân mà còn gặp cả ở những người mập, dư cân nặng và nữ có tỉ lệ mắc phải cao hơn nam.

Nhiều nguyên nhân gây huyết áp thấp

So với HA trung bình là 120/80 mmHg thì người bị HA thấp có số HA trên thấp hơn 100 mmHg. Phổ biến là thấp hơn 90/60 mmHg. HA thấp có nguyên nhân do suy tuyến yên, tuyến giáp trạng, suy tuyến thượng thận… nhưng cũng có dạng HA thấp mãn tính không tìm thấy nguyên nhân. Có trường hợp bị HA thấp do sử dụng một số thuốc gây hạ HA hay thuốc lợi tiểu gây mất nước… Còn những người HA thấp cấp tính cần điều trị cấp cứu là người có HA bình thường nhưng do bệnh lý làm mất máu hay mất nước… làm HA giảm xuống đột ngột. HA thấp mãn tính ảnh hưởng sức khỏe và công việc như làm lưu lượng máu lên não giảm, gây cảm giác hoa mắt, chóng mặt nhất là khi thay đổi tư thế từ nằm hay ngồi sang đứng dậy đột ngột. Ngoài ra, người bị HA thấp còn thấy mệt mỏi, kém tập trung, yếu, lạnh tay chân. Cơn HA thấp nặng có thể gây choáng, ngất.

Có thể gây tổn thương não

Nhiều người bị HA thấp cũng hay thắc mắc HA thấp làm máu lên não bị giảm có gây ra tai biến mạch máu não không? Nếu số HA trên thấp nhưng còn trên 80 mmHg thì tuần hoàn não vẫn bình thường nhờ mạch não dãn ra để thích nghi. Do đó, người bệnh lúc đầu thấy hoa mắt chóng mặt nhưng sau khi nghỉ ngơi 15-20 phút thì thấy dễ chịu hơn dù HA vẫn không tăng lên. Khi số HA trên từ 70 – 80 mmHg thì bắt đầu có biểu hiện thiếu máu não kéo dài dù có nghỉ ngơi. Nếu số HA trên thấp hơn nữa dưới 70 mmHg thì gây thiếu máu não rõ ở cả người bình thường. Bệnh nhân bị xơ cứng hay xơ mỡ động mạch thì khả năng thích nghi này giảm nhiều và có thể gây ra tổn thương tại não tạm thời hay vĩnh viễn.

Điều quan trọng đối với người bị HA thấp là hiểu biết đúng tình trạng HA của mình để tránh những phương cách điều trị sai lầm. Đặc biệt, cần phải kiên nhẫn trong điều trị. Điều trị HA thấp gồm có điều trị không dùng thuốc và dùng thuốc. Phần điều trị không dùng thuốc gồm chế độ ăn uống và tập thể dục thể thao. Trong chế độ ăn uống cần lưu ý ăn mặn hơn bình thường. Trước khi áp dụng chế độ ăn mặn trong điều trị HA thấp nên xác định chính xác tình trạng HA của mình. Vì có nhiều trường hợp chóng mặt, mệt mỏi do bị HA cao. Do vậy không nên tự chẩn đoán và điều trị bệnh của mình. Nên đến bác sĩ khám bệnh khi thấy có triệu chứng bất thường. Ngoài ra, không nên ăn quá nhiều thức ăn bổ dưỡng như: trứng, thịt, mỡ, sữa béo… nên giữ cân nặng của mình ở mức độ trung bình. Tập thể dục thể thao có thể góp phần cải thiện tình trạng thấp của HA và giúp sức chịu đựng tốt hơn. Nên tập thể dục, chơi thể thao ở mức độ trung bình. Trong cơn HA thấp nên nghỉ ngơi hạn chế vận động.

Phân biệt hạ huyết áp ở người bình thường

Cũng cần phân biệt HA thấp mãn tính với tình trạng hạ HA khi thay đổi tư thế từ nằm sang ngồi, hay đứng nhanh, đột ngột trên người có HA bình thường. Một số người bị hạ HA tư thế do suy thoái hoạt động của hệ thần kinh giao cảm tiền hạch và hậu hạch, trong y học gọi là hội chứng Shy-Drager. Khi vận động thay đổi tư thế, HA cần được điều chỉnh. Lúc đó hệ thần kinh giao cảm tiết ra norepinephrine làm tăng HA, nhịp tim. Ở người bị hội chứng Shy- Drager cơ chế tự động này bị suy kém làm cho HA không đáp ứng đầy đủ nhu cầu đưa máu lên não gây chóng mặt, hoa mắt, ngất xỉu… Nguyên nhân khác của hạ HA tư thế ở người cao tuổi là do dùng thuốc an thần hay nhóm thuốc ức chế thụ thể alpha…

Thạc sĩ-bác sĩ Phan Hữu Phước – Nguoilaodong

Khắc phục bệnh huyết áp thấp

Khắc phục bệnh huyết áp thấp

Theo số liệu thống kê, chưa có loại thuốc hiệu quả nào dành cho những người huyết áp thấp. Trên thực tế, trong y học hiện đại làm giảm huyết áp dễ hơn so với làm tăng huyết áp. Vậy cần phải làm gì khi huyết áp giảm xuống?

Trước hết, những người huyết áp thấp cần phải ngủ đẫy giấc, khoảng 9 – 11 tiếng/ngày. Những người thân nên biết điều này để tránh kìm hãm giấc ngủ của những người huyết áp thấp.

Ngoài ra, người huyết áp thấp phải biết thức dậy đúng cách. Vì khi ngủ, máu sẽ tập trung vào khu vực dạ dày (gan, phổi, lá lách), xuất hiện tình trạng thiếu máu não tạm thời. Nếu người huyết áp thấp dậy đột ngột, có thể bị ngất đi (bất tỉnh nhân sự).

Khi thức dậy, cần phải nằm thêm một lúc, tập một vài động tác thể dục đơn giản (vận động các khớp xương chân tay). Sau đó ngồi dậy, để chân trên giường, rồi mới từ từ cho chân ra khỏi giường và vẫn tiếp tục ngồi. Khi đứng dậy nên vịn vào ghế, cứ đứng như thế một lúc.

Một số hình thức tập thể dục rất có lợi với những người huyết áp thấp, ví như đi bộ, bơi, các trò chơi thể thao (không vận động quá mạnh). Nhiều hiện tượng bệnh lý sẽ biến mất sau một thời gian luyện tập.

Bên cạnh đó, huyết áp có thể tăng lên sau khi uống cà phê. Vì thế, đối với những người huyết áp thấp 1 cốc cà phê và 1 – 2 miếng bánh mỳ với bơ hoặc pho mát là một liệu pháp chữa bệnh hiệu quả. Ngoài ra một cốc trà xanh đặc cũng rất có lợi và đừng quên ăn 3 - 4 bữa trong một ngày, chọn thực phẩm giàu protit (đạm) như thịt nạc, cá, tôm...

Theo Andrey Beliakov, pravda/Dân trí