Thuốc cao huyết áp dùng cho phụ nữ có thai

Thuốc cao huyết áp dùng cho phụ nữ có thai

Tình trạng cao huyết áp ở phụ nữ có thai (PNCT) sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi và gây ra những biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe của người mẹ. Trong trường hợp nghiêm trọng, có thể gây tử vong cả mẹ lẫn con.

Ở PNCT bị cao huyết áp, do đường truyền máu nuôi kém nên thai nhi chậm phát triển, nhẹ cân, suy dinh dưỡng và có thể sinh non.

Trong quá trình khám thai định kỳ, thầy thuốc sẽ kiểm tra huyết áp. Khi huyết áp của PNCT đo được vượt ngưỡng 140/90mmHg (huyết áp tâm thu/ huyết áp tâm trương) là cao huyết áp.

Phụ nữ có thai phải thận trọng khi dùng thuốc
Các nhóm cao huyết áp

Tình trạng cao huyết áp ở PNCT có thể chia làm ba nhóm:

- Cao huyết áp mãn tính: tình trạng cao huyết áp đã xảy ra từ trước khi có thai, nhưng đôi khi chỉ được biết đến khi đi khám thai định kỳ.

- Tiền sản giật: tình trạng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng cả mẹ lẫn con, với các biểu hiện: cao huyết áp, phù, protein niệu. Tiền sản giật thường xảy ra ở sau tuần thứ 20 của thai kỳ. Nếu không được điều trị kịp thời, tiền sản giật sẽ chuyển sang cơn sản giật: thai phụ sẽ chuyển sang hôn mê do nhiễm độc huyết tiến triển, gây ra những biến chứng ở não (đau đầu, co giật), ở mắt (mờ mắt), ở gan (đau vùng bụng)… và có thể dẫn đến tử vong.

- Cao huyết áp đơn thuần: cũng thường xảy ra sau tuần thứ 20 của thai kỳ nhưng không có các biểu hiện của tiền sản giật.Tình trạng này thường không cần phải điều trị: huyết áp của PNCT sẽ trở về bình thường sau khi sinh con.

Thuốc cao huyết áp Loại được sử dụng:

Các thuốc cao huyết áp sau đây là những thuốc được ưu tiên chọn lựa hàng đầu trong điều trị cao huyết áp cho PNCT, do những thuốc này có tính an toàn, không gây những tác hại cho thai nhi và thai phụ.

- Methyldopa (aldomet): thuốc cao huyết áp tác động trên hệ thần kinh trung ương; được chỉ định điều trị cao huyết áp và cao huyết áp ở PNCT. Thuốc thường ở dạng viên với hàm lượng 250mg hoặc 500mg.

- Labetalol (trandate): thuốc cao huyết áp chẹn đồng thời ức chế thụ thể ở mạch ngoại vi, làm giảm sức cản ngoại vi gây hạ huyết áp.Thuốc dùng an toàn cho PNCT. Thuốc có thể trình bày ở dạng viên thường với hàm lượng 100mg hoặc 200mg hay ở dạng thuốc tiêm.

- Hydralazin (Apresolin): thuốc giãn mạch và giảm sức cản ngoại vi nên có tác dụng hạ huyết áp. Thường dùng dưới dạng thuốc tiêm qua đường tĩnh mạch trong điều trị cao huyết áp cấp ở PNCT.

Loại không được sử dụng:

Các thuốc cao huyết áp thuộc các nhóm sau đây không được sử dụng trong điều trị cao huyết áp cho PNCT, do các thuốc này khi vào cơ thể sẽ vượt qua nhau thai gây tác hại cho thai nhi như: hạ huyết áp, vô niệu, suy thận… và nghiêm trọng hơn là gây ra dị dạng, quái thai, thậm chí tử vong thai nhi.

- Nhóm thuốc ức chế men chuyển (ACE) như: captopril, enalapril…

- Nhóm thuốc đối kháng canxi như: nifedipin, amlodipin…

- Nhóm thuốc chẹn như: atenolol, propanolol…

- Nhóm thuốc đối kháng thụ thể angiotensin như: losartan, ibersartan…

- Nhóm thuốc lợi tiểu như: furosemid, hydrochlorothiazid…

DS. MAI XUÂN DŨNG

Các triệu chứng của bệnh tim ở phụ nữ trung niên

Các triệu chứng của bệnh tim ở phụ nữ trung niên

Phụ nữ đến tuổi trung niên thường có nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch do tác dụng bảo vệ của estrogen giảm dần.

Khi mắc bệnh, hơn một nửa số phụ nữ không cảm thấy đau ngực hoặc tức ngực bởi khác với nam giới, phụ nữ được cung cấp máu từ những mạch dẫn nhỏ nên hầu như không cảm thấy triệu chứng bất thường nào.

Điều này dẫn đến tình trạng số phụ nữ tử vong do các bệnh tim mạch nhiều hơn nam giới. Vậy phụ nữ phải làm gì để có thể phát hiện kịp thời triệu chứng của bệnh? Thời gian gần đây, Phân hội tim mạch Los Angeles thuộc Hiệp hội tim mạch Mỹ đã chỉ ra những triệu chứng của phụ nữ khi mắc các bệnh tim mạch.

Liên tục mệt mỏi: Cảm giác mệt mỏi thường xuất hiện trong giai đoạn đầu của bệnh, thậm chí toàn bộ sức lực dần bị mất đi. Cảm giác mệt mỏi này không hạn chế tại một bộ phận nào đó trên cơ thế mà đó là cảm giác mệt mỏi toàn thân.

Khó thở: Có một số bệnh nhân ngoài những triệu chứng thường gặp của người mắc bệnh tim, họ còn cảm thấy khó thở. Những lúc như vậy nên ngồi lại một vài phút, hoạt động hô hấp sẽ trở lại bình thường. Tuy nhiên, khi người bệnh đứng lên đi tiếp, tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn. Điều này thường bị chúng ta coi nhẹ, đặc biệt là những người có tiền sử về đường hô hấp.

Khó tiêu, buồn nôn: Khác với bệnh dạ dày, bệnh tim gây ra chứng đau dạ dày nhưng người bệnh thường không cảm thấy trướng bụng. Họ thường chỉ đau âm ỉ và buồn nôn.

Cánh tay bị đau (đặc biệt là cánh tay trái): Cánh tay trái và bả vai trái thường chịu ảnh hưởng từ bệnh tim. Mặc dù, chúng ta sẽ cảm thấy không quá đau, nhưng việc giơ tay lên cũng cảm thấy khó khăn./.

Mẹ hút thuốc, con có nguy cơ bị bệnh tim mạch cao

Mẹ hút thuốc, con có nguy cơ bị bệnh tim mạch cao

Trong thời gian mang thai, người mẹ hút thuốc lá sẽ làm giảm lượng cholesterol HDL – một loại cholesterol giúp chống lại những nguy cơ của bệnh tim - ở đứa con sau này.

Đó là kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học Australia đăng trên tạp chí “European Heart” ngày 22.6. Cụ thể, lượng HDL cholesterol ở những đứa trẻ có mẹ hút thuốc chỉ còn khoảng 1,3 triệu đơn vị/lít máu (1,3 mmol/l), trong khi đó số lượng này ở những trẻ bình thường là 1,5 mmol/l. Trong khi đó, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng đối với mỗi sự gia tăng 0,025mmol/l của HDL sẽ giảm được khoảng từ 2 – 3% nguy cơ của bệnh tim hoặc mạch vành.

HDL cholesterol thường được gọi là cholesterol tốt, có vai trò quan trọng trong việc chống xơ vữa động mạch trong cơ thể người. Trong khi đó, cholesterol có hại LDL lại là tác nhân gây nên bệnh xơ vữa động mạch và gây nên bệnh tim. “Kết quả của nghiên cứu này cho thấy rằng, bà mẹ hút thuốc trong thời kỳ mang thai sẽ để lại một “dấu ấn” không tốt cho sức khỏe của bé sau này, trong đó, điển hình là nguy cơ của bệnh tim. Những đứa trẻ phải hít khói thuốc ngay từ khi còn ở trong bụng mẹ sẽ có nguy cơ bệnh tim cao hơn những trẻ khác từ 10 – 15%” – tiến sĩ David Celermajer - trưởng nhóm nghiên cứu - cho biết.

"Bốc hỏa" tuổi mãn kinh: Dấu hiệu của trái tim khỏe

"Bốc hỏa" tuổi mãn kinh: Dấu hiệu của trái tim khỏe

Theo kết quả nghiên cứu, những phụ nữ có hiện tượng "bốc hỏa" muộn trong thời kỳ mãn kinh có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn.

Trái với những ý kiến cho rằng, hiện tượng "bỗng dưng" nóng tính ở phụ nữ tuổi mãn kinh là dấu hiệu không tốt của sức khỏe, trong một nghiên cứu mới nhất, tiến sĩ người Mỹ Emily Szmuilowicz cho rằng, đó là dấu hiệu cho thấy người đó có một trái tim khỏe mạnh.

Các nhà khoa học đã theo dõi trên 60.000 phụ nữ có độ tuổi trung bình 63, trong vòng hơn 10 năm nhằm xác định mối liên hệ giữa giai đoạn mãn kinh và các bệnh động mạch.

Thể dục đều đặn rất tốt cho phụ nữ tuổi mãn kinh.

Những người tham gia nghiên cứu được chia thành 4 nhóm, bao gồm nhóm phụ nữ đã có hiện tượng “bốc hỏa” ở giai đoạn đầu thời kỳ mãn kinh, sau thời kỳ mãn kinh, trong cả hai giai đoạn và những người không có hiện tượng này. "Chúng tôi nhận thấy những phụ nữ có các triệu chứng “bốc hỏa” khi bắt đầu thời kỳ mãn kinh ít có biểu hiện các bệnh tim mạch hơn những người có hiện tượng này muộn hoặc không có hiện tượng này" - ông Szmuilowicz - chuyên gia điều trị rối loạn các tuyến nội tiết, Bệnh viện Memorial Tây Bắc Chicago cho biết.

Hiện tượng "bốc hỏa" là do sự dãn nở các động mạch dưới da khi phản hồi với mức độ thay đổi nhiệt độ cơ thể. Dù cơ chế hoạt động này chưa được xác định rõ ràng, nhưng nghiên cứu trong thập kỷ vừa qua cho thấy hiện tượng "bốc hỏa" liên quan tới nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột qụy gia tăng. Theo kết quả nghiên cứu, những phụ nữ có hiện tượng "bốc hỏa" muộn trong thời kỳ mãn kinh có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn.

Các nhà khoa học cho biết, việc dự đoán nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột qụy có thể khác nhau phụ thuộc vào thời điểm xuất hiện hiện tượng "bốc hỏa" ở các giai đoạn khác nhau trong thời kỳ mãn kinh. Tuy nhiên, họ cần thực hiện thêm nghiên cứu để hiểu rõ mối quan hệ giữa hiện tượng “bốc hỏa” và hiện tượng mãn kinh muộn.

DV

Phụ nữ căng thẳng dễ mắc bệnh tim

Phụ nữ căng thẳng dễ mắc bệnh tim

Những phụ nữ làm việc trong các môi trường áp lực cao có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao gấp hai lần so với những phụ nữ làm các công việc nhẹ nhàng, theo nghiên cứu mới được công bố của các nhà khoa học thuộc trường đại học Y tế Harvard (Mỹ).

Tờ Daily Mail cho hay, các nhà khoa học phát hiện thấy rằng, những phụ nữ làm các công việc vất và ít có cơ hội sử dụng kỹ năng sáng tạo của họ, thường có nguy cơ phát triển các bệnh về tim mạch cao hơn 43% so với những phụ nữ làm các công việc nhẹ nhàng và mang tính sáng tạo cao.

Trong những nghiên cứu trước đây, các chuyên gia đã chứng minh được rằng, những người đàn ông làm các công việc áp lực cao là nạn nhân hàng đầu của các bệnh về tim mạch. Theo nghiên cứu mới nhất của các nhà khoa học thuộc Trường Y, Đại học Harvard, phụ nữ làm những công việc căng thẳng cũng phải đối mặt với nguy cơ bị bệnh tim cao không kém so với nam giới.

Nhóm nghiên cứu thuộc Trường Y, ĐH Harvard đã tiến hành phỏng vấn và phân tích hồ sơ bệnh án của hơn 17.400 phụ nữ từ 50 đến 60 tuổi. Kết quả cho thấy, những phụ nữ đảm nhiệm các công việc có áp lực cao và không có tính sáng tạo có nguy cơ bị bệnh tim mạch cao nhất.

Trong khi đó, những phụ nữ hay lo sợ bị mất việc thường bị bệnh béo phì, cao huyết áp và lượng cholesterol trong máu cao hơn những người phụ nữ cảm thấy thoải mái với công việc của họ.

Tiến sĩ Michelle Albert, người đứng đầu cuộc nghiên cứu, cho biết: “Áp lực trong công việc luôn có mặt tích cực và tiêu cực. Điều quan trọng nhất là chúng ta cần phải học cách chế ngự được những mặc tiêu cực của stress.”

Các nhà khoa học khuyên những phụ nữ làm việc trong môi trường áp lực cao nên áp dụng các biện pháp phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe của họ. Chúng bao gồm: tập thể dục thường xuyên, cố gắng không suy nghĩ về công việc khi ở nhà và thường xuyên giao tiếp với các thành viên trong gia đình và bạn bè.

Khoahoc

Xơ vữa động mạch tuổi mãn kinh

Xơ vữa động mạch tuổi mãn kinh

Mãn kinh là một giai đoạn tất yếu trong đời sống sinh dục của người phụ nữ. Nó liên quan đến sự già hoá dần của buồng trứng và sự giảm đi của số lượng trứng. Đi cùng với những thay đổi về chuyển hoá lipid, người ta nhận thấy vữa xơ động mạch có xu hướng gia tăng ở phụ nữ mãn kinh.

Những chuyển hóa về lipid khi mãn kinh

Về phương diện sinh lý, quá trình mãn kinh có hai giai đoạn: giai đoạn thứ nhất kéo dài từ 5 - 10 năm (tuỳ từng trường hợp) gọi là giai đoạn tiền mãn kinh. Giai đoạn này lượng progesteron bị thiếu hụt một cách tương đối hoặc tuyệt đối. Giai đoạn thứ hai được gọi là mãn kinh thực sự, đặc trưng bởi sự thiếu hụt ostrogen.
Rối loạn mỡ máu hay gặp ở phụ nữ mãn kinh.

Ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy ostrogen có ảnh hưởng tới chuyển hoá lipid và gián tiếp qua trung gian chuyển hoá này tác động tới hệ thống mạch máu. Trong số người bình thường, nữ giới trong độ tuổi hoạt động sinh dục có tỷ lệ triglycerid thấp hơn so với nam giới. Sau khi mãn kinh, sự khác biệt này dần dần mất đi: lượng triglycerid và lipoprotein tỷ trọng thấp trong huyết tương của phụ nữ tăng dần và tiến gần đến giá trị bình thường của nam giới. Người ta cho rằng, ostrdiol gây tác động lên quá trình tổng hợp triglycerid của gan và làm cho lượng triglycerid của phụ nữ thấp. Ngược lại, khi dùng ostrogen tổng hợp theo đường uống lại làm tăng triglycerid máu. Cách thức ostrogen được vận chuyển vào gan (theo đường tĩnh mạch cửa hoặc tĩnh mạch dưới gan) và cấu trúc hoá học của ostrogen (tổng hợp hay tự nhiên) dường như gây ảnh hưởng rất khác nhau đối với chuyển hoá triglycerid.

Vữa xơ động mạch có xu hướng tăng lên

Đi cùng với những thay đổi về chuyển hoá lipid, người ta nhận thấy vữa xơ động mạch có xu hướng gia tăng ở phụ nữ mãn kinh và vữa xơ động mạch vành là loại vữa xơ động mạch nguy hiểm nhất. Trước tuổi 45, người ta thấy nam giới bị vữa xơ động mạch vành nhiều hơn nhưng sự vượt trội này cũng dần giảm xuống: mãn kinh hình như đã làm mất đi sự miễn dịch tương đối của giới nữ đối với vữa xơ mạch vành. Một số nhà nghiên cứu còn nhận thấy, bệnh động mạch vành phát triển nhiều ở những phụ nữ vai to, da dày, có hệ lông phát triển kiểu nam giới. Thể tạng này có thể do tăng bài tiết lượng hormon nam giới.

Hậu quả của vữa xơ động mạch là gây hẹp lòng động mạch. Đối với động mạch vành, khi lòng mạch bị hẹp từ 50% trở lên thì cơ tim sẽ bị thiếu máu nuôi dưỡng. Biểu hiện lâm sàng thường gặp của thiếu máu cơ tim là cơn đau thắt ngực. Cơn đau có thể xuất hiện khi gắng sức hoặc ngay cả khi nghỉ ngơi, kéo dài từ 3 - 10 phút. Vị trí đau thường ở phần cao của lồng ngực, sau xương ức, lan lên cổ hoặc vai, lan xuống cánh tay trái, thậm chí đau có thể lan xuống cả ngón tay. Khi gặp cơn đau như vậy, người bệnh nên đến khám tại chuyên khoa tim mạch để tránh một biến cố tim mạch nặng nề là nhồi máu cơ tim.

Đối với các động mạch chi dưới, hẹp lòng mạch do vữa xơ cũng gây thiếu máu các bắp cơ được chi phối bởi động mạch liên quan. Lâm sàng xuất hiện một dạng đau gọi là ''đau cách hồi'': Khi đi bộ một quãng đường (từ vài mét đến vài trăm mét), người ta buộc phải dừng lại vì đau. Cơn đau kiểu chuột rút, bắp cơ co cứng và hết đi sau vài phút nghỉ ngơi, sau đó lại xuất hiện nếu tiếp tục đi... Lúc này sự thăm khám chuyên khoa cũng là một việc nên làm.

Có nên sử dụng hormon thay thế?

Vào giai đoạn mãn kinh, điều trị bằng hormon thay thế là một biện pháp hợp lý vì phương pháp điều trị này giúp cho cơ thể có thêm các hormon buồng trứng ngoại sinh. Lượng hormon này có tác dụng bù lại những khiếm khuyết, những hậu quả về sinh hoá và lâm sàng do thiếu hụt các hormon sinh dục steroid nội sinh gây ra. Nó có thể làm bớt đi những rối loạn hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, các cơn bốc hoả, nóng bừng, vã mồ hôi có thể thuyên giảm và chất lượng cuộc sống của người phụ nữ được cải thiện tốt hơn. Thế nhưng, trị liệu này có làm giảm tai biến mạch do vữa xơ động mạch (nhất là vữa xơ động mạch vành) hay không, cho đến nay vẫn chưa được khẳng định.

Cần điều trị rối loạn chuyển hóa lipid để giảm những biến chứng tim mạch

Một điều chắc chắn rằng, điều trị những rối loạn chuyển hoá lipid máu (nếu có) sẽ làm giảm đi một cách có ý nghĩa những biến cố tim mạch do vữa xơ động mạch (suy vành, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch não...) giúp kéo dài tuổi thọ con người. Trong cách thức điều trị rối loạn chuyển hoá lipid máu, chế độ ăn mà mỗi người chúng ta thực hiện đóng một vai trò hết sức quan trọng. Người bị tăng triglycerid và/hoặc cholesterol máu không nên ăn các loại phủ tạng động vật (tim, gan, thận, lòng, tiết, não), hạn chế mỡ động vật, nên ăn dầu thực vật và có thể ăn nhiều cá nước ngọt thay cho lượng trứng, thịt nên giảm đi. Một điều không quên là phải tăng cường vận động, tránh lối sống quá tĩnh tại, bó hẹp trong căn nhà hoặc quanh bàn làm việc của mình suốt cả một ngày.

TS. Tạ Mạnh Cường - Skđs

Phụ nữ dễ mắc bệnh tim khi ăn nhiều thực phẩm có chỉ số glycemic cao

Phụ nữ dễ mắc bệnh tim khi ăn nhiều thực phẩm có chỉ số glycemic cao

Thực phẩm có chỉ số glycemic cao như bánh mỳ trắng, kem... là nguyên nhân chính dẫn đến nguy cơ mắc bệnh tim ở phụ nữ, một nghiên cứu ở Italia mới công bố.

Nghiên cứu được tiến hành đối với 48.000 phụ nữ trưởng thành, các nhà khoa học thấy rằng, nhóm phụ nữ ăn thực phẩm chứa carbohydrate nhiều nhất có nguy cơ mắc bệnh tim gấp đôi so với nhóm phụ nữ ăn thực phẩm chứa carbohydrate ít nhất. Chỉ số glycemic là mức đo áp dụng cho thực phẩm dựa trên việc carbohydrate trong thức ăn chuyển hóa thành đường trong máu nhanh như thế nào. Theo các nhà khoa học, gạo, mỳ ống, mỳ sợi và bánh mỳ là những loại thực phẩm có chỉ số glycemic cao.

Chế độ ăn uống nhiều carbohydrate làm tăng lượng đường trong máu và chất béo có hại gọi là triglyceride, đồng thời giảm mức độ bảo vệ của các cholesterol tốt cho cơ thể dẫn đến tăng nguy cơ mắc bệnh tim. TS. Sabina Sieri, Trưởng nhóm nghiên cứu thuộc Viện nghiên cứu quốc gia tại Milan cho biết thêm: Những thực phẩm có chỉ số glycemic cao là nguyên nhân khiến phụ nữ mắc bệnh tim nhưng hầu như không có tác hại đối với nam giới.

M.H (Theo Health New, 4/2010)

Thuốc tránh thai có tác dụng phụ lên tim mạch

Thuốc tránh thai có tác dụng phụ lên tim mạch

Tăng cân, thậm chí béo phì; ngực lớn hơn; "violong" bỗng nhiên rủ nhau tới; tăng huyết áp, kèm theo là các rối loạn về tim mạch… Đó là những thắc mắc chưa có hồi kết về viên thuốc tránh thai (TTT).

TT là gì? TTT là một trong những phương pháp quan trọng và hiệu quả nhất nhằm ngăn ngừa việc mang thai ngoài ý muốn. Có dạng còn được sử dụng để điều hoà kinh nguyệt hay khắc phục chứng nam hóa do buồng trứng sản xuất quá nhiều androgen.

TTT có bao nhiều loại?
TTT được phân ra nhiều loại. Thứ nhất là các chế phẩm phối hợp: dạng viên, uống vào ngày đầu của chu kỳ kinh nguyệt và uống liên tiếp khoảng 20 - 22 ngày, dừng lại 6 - 7 ngày. Dạng này ít tác dụng phụ nhất và có thể kiểm soát được chu kỳ kinh. Thứ hai là dạng cấy: được cấy dưới da hoặc dưới cơ, có các chỉ định đặc biệt. Thứ ba là TTT liều thấp, có chứa progestagen, dạng viên uống liên tục, tác dụng là ngăn cản tinh trùng vào cổ tử cung. Thứ tư là TTT khẩn cấp: là thuốc dùng sau giao hợp và uống 2 viên trong vòng 72 giờ sau khi quan hệ. Không nên sử dụng quá 4 viên trong cùng chu kỳ và không nên lạm dụng vì có thể dẫn tới vô sinh nếu dùng quá nhiều.

TTT có thể gây tăng cân không? Hầu hết phụ nữ tăng cân khi dùng viên TTT nhưng không tăng quá 2kg và đó là do tác dụng nhẹ của hormon nam trong quá trình chuyển hóa của viên thuốc.

TTT có gây tăng huyết áp? Có và nguy cơ này tăng lên theo tuổi và thời gian dùng thuốc. Vì thế, nếu dùng TTT thường xuyên thì bạn nên được thầy thuốc định kỳ kiểm tra huyết áp. Những phụ nữ mắc bệnh tăng huyết áp không nên sử dụng TTT.

TTT có gây bệnh tim mạch? Có thể, nhất là gây viêm tĩnh mạch và nghẽn mạch. Những trường hợp có tiền sử bệnh tim mạch, những người hút thuốc lá nên thận trọng khi dùng TTT.

TTT làm cho vú to ra? Có, nhưng tùy từng người. Những hormon trong viên thuốc là oestrogen và progesteron thường làm tăng kích thước vú, nhưng vú sẽ lại nhỏ đi sau vài chu kỳ kinh hoặc sau khi ngừng thuốc. Viên thuốc tránh thai có hàm lượng hormon càng cao thì càng dễ làm tăng kích thước vú.

TTT có ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và sự phát triển của cơ thể? Không, vì tác dụng của thuốc sẽ chấm dứt ngay sau khi ngừng thuốc và khả năng thụ thai phục hồi ngay. Cũng như thế, thuốc không gây ra những biến đổi về sự phát tiển của cơ thể.

Có nên uống TTT cùng với thuốc kháng sinh hoặc vitamin C? Bạn nên tham khảo ý kiến của thầy thuốc trước khi kết hợp các loại thuốc này với nhau, vì một số kháng sinh như rifampicin, amoxillin, metronidazol, tetracyclin, isoniazid... có thể sẽ làm giảm hiệu quả ngăn cản rụng trứng của TTT. Còn vitamin C có thể làm ra máu ít, rải rác giữa kỳ kinh. Nếu uống vitamin C nhiều hơn 1.000mg/ngày thì nên dùng trước hoặc sau khi dùng thuốc tránh thai ít nhất 4 giờ.

Sử dụng TTT như thế nào? Mỗi ngày, bạn uống một viên (theo thứ tự ghi trên vỉ thuốc), vào một thời điểm cố định trong ngày để duy trì sự ổn định của nồng độ hormon trong cơ thể. Có thể uống viên thứ nhất vào ngày đầu tiên của chu kỳ kinh. Nếu quên một viên thì ngày hôm sau phải uống luôn hai viên để bù và chỉ được phép quên 2 lần. Nếu quên đến lần thứ ba, bạn phải sử dụng các biện pháp tránh thai khác vì lúc này thuốc không có tác dụng nữa. Tuy vậy, bạn vẫn phải uống cho đến hết vỉ thuốc vì nếu ngừng, nồng độ hormon tụt xuống, niêm mạc tử cung bong ra sẽ gây chảy máu giữa kỳ.

Tác dụng phụ của TTT là gì? Các hormon trong TTT có thể gây các tác dụng phụ như: rong huyết (trong 1-2 chu kỳ kinh đầu), giảm khẩu vị, buồn nôn (thường hết sau 3 tháng), nhức đầu, trầm cảm, thay đổi mức độ ham muốn và đáp ứng tình dục, viêm âm đạo, xuất tiết nhiều ở âm đạo, viêm đường tiết niệu, thay đổi về lượng kinh, đau ngực, có vấn đề ở da, viêm lợi, bệnh hen nặng hơn, dễ mắc các bệnh do virut. Tất cả những tác dụng phụ này thường không nghiêm trọng và không đồng thời, không phải ai dùng TTT cũng gặp phải. Nhưng bạn cũng cần báo cho thầy thuốc biết để tìm cách giảm bớt.

Có thể dùng TTT lâu dài không? Không có giới hạn về thời gian cho việc sử dụng viên tránh thai. Một phụ nữ có thể dùng nó an toàn từ khi có đời sống tình dục cho đến khi mãn kinh, nếu bạn không nằm trong nhóm chống chỉ định.

Những ai không nên dùng viên TTT? Những người hút thuốc là trên 15 điếu mỗi ngày, từ 35 tuổi trở lên; bị huyết áp tăng, có tiền sử bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ, hay tạo thành cục máu; có tiền sử bị ung thư vú, tử cung hay gan; mắc bệnh gan, thận, nội tiết; những người đang có thai hoặc nghi ngờ có thai; nhức đầu có nguyên nhân thực thể; chảy máu đường sinh dục bất thường chưa rõ nguyên nhân; hàm lượng cholesterol quá cao, mắc bệnh đái tháo đường. Để sử dụng TTT an toàn và hiệu quả nhất, bạn nên đến các trung tâm tư vấn sức khoẻ sinh sản nhằm chọn được loại phù hợp. Tuy nhiên, bất cứ loại thuốc nào cũng để lại ít nhiều ảnh hưởng, vì vậy bạn nên cân nhắc trước khi sử dụng nếu chưa sinh con lần nào hoặc muốn sinh tiếp.

BS. Trần Thị Thủy - skđs

Phụ nữ và bệnh tim mạch

Phụ nữ và bệnh tim mạch

Nhiều người nghĩ rằng bệnh tim mạch cơ bản là bệnh của đàn ông, điều đó thực sự là một sai lầm lớn. Trên thế giới, bệnh tim và bệnh mạch máu là kẻ giết người số 1 của phụ nữ và thiệt hại về tài chính gấp 2 lần so với căn bệnh ung thư.

Làm thế nào để giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Không hút thuốc lá

Hút thuốc lá góp phần quan trọng gây nhồi máu cơ tim, đột quỵ, ung thư và nhiều vấn đề bất lợi khác đối với sức khỏe. Bỏ hút thuốc lá bất kể vào thời điểm nào trong cuộc đời cũng đều có lợi, tuy nhiên bỏ hút thuốc lá càng sớm càng tốt.

Lựa chọn loại thực phẩm có hàm lượng chất béo bão hòa thấp và giữ cho mình một trọng lượng khỏe mạnh

Cholesterol trong máu cao là một trong những nguyên nhân chính làm tắc nghẽn động mạch. Phụ nữ có lượng cholesterol trong máu thấp hơn so với nam giới trong nhiều năm của cuộc đời cho đến khi ở độ tuổi 60. Điều này xảy ra do một phần có sự suy giảm hoạt động của các nội tiết tố. Ngoài chất cholesterol toàn phần cần thiết phải làm các xét nghiệm để kiểm tra các chất béo khác như HDL cholesterol và triglyceride, đây là những chất béo đặc biệt quan trọng ở phụ nữ. Thay đổi lối sống, bao gồm ăn uống hợp lý làm giảm cholesterol toàn phần, tăng HDL cholesterol, giảm triglyceride sẽ rất có lợi cho tất cả phụ nữ.

Thừa cân làm tăng nguy cơ mắc bệnh THA và tăng mức cholesterol trong máu. Nó cũng có xu hướng làm cho bệnh tim mạch nặng hơn.

Giữ cho một trọng lượng cơ thể khỏe mạnh và ăn uống ít chất béo bão hòa không có nghĩa là cuộc sống phải chịu một chế độ ăn kiêng kéo dài dẫn đến thiếu chất và suy kiệt. Muốn giảm cân nặng bạn nên tránh ăn quá nhiều và quá nhanh trong các bữa ăn hàng ngày và không nên ăn vặt, ăn tùy tiện, ăn theo sở thích, đây là những thói quen rất nguy hiểm dẫn bạn đến một nguy cơ phải đối đầu với nhiều lọai bệnh tật.

Theo dõi huyết áp

THA ngày càng gia tăng, đặc biệt là phụ nữ sau khi mãn kinh.

Hơn 65 tuổi, phụ nữ có nhiều khả năng để phát triển THA cao hơn nam giới.

Bởi vì THA thường không có triệu chứng cho đến khi nó đã gây ra những biến chứng nặng nề. Bạn nên đi khám bác sĩ để kiểm tra huyết áp mỗi 2 năm nếu bạn không bị THA thì tái khám lại mỗi 2 năm, nếu bạn bị THA trong quá khứ, hoặc vẫn còn cao, bạn nên kiểm tra thường xuyên hơn.

Nếu bạn đã bị THA, bác sĩ sẽ khuyên bạn làm thế nào để kiểm soát nó.

Hoạt động thể chất

Hoạt động thể chất thường xuyên sẽ rất tốt cho sức khỏe. Có nhiều hình thức tập luyện như đi bộ, làm vườn, đạp xe, hoặc bơi lội... tất cả đều phù hợp.

Một vài gợi ý về luyện tập hàng ngày:

- Đi bộ đến một hoặc hai điểm dừng xe buýt.

- Đi bộ đi ăn bữa buổi trưa.

- Tổ chức các nhóm để vào phòng tập thể dục, aerobics hoặc bơi lội.

- Yêu cầu giúp đỡ đào tạo các môn thể thao tại trường học.

- Tổ chức các gia đình đi chơi dã ngoại như đi dạo trong rừng, đạp xe đạp, hoặc đi bộ sau bữa ăn tối.

- Khuyến khích một nhóm đi bộ trong khu vực lân cận của bạn.

Chú ý: nếu bạn ở trong các trường hợp sau thì nhất thiết phải gặp bác sĩ để được hướng dẫn phương pháp tập luyện.

Bạn đang trên 45 tuổi và bạn hút thuốc lá, hoặc: có huyết áp cao; hay có cholesterol trong máu cao; hay đang rất thừa cân, tập thể dục gây đau ngực, tập thể dục vừa phải làm cho bạn khó thở, bạn nghĩ bạn có thể có bệnh tim.
Cholesterol trong máu cao là một nguyên nhân làm tắc nghẽn động mạch.

Bệnh tiểu đường

Nếu bạn có bệnh tiểu đường thì nguy cơ bị bệnh tim là rất cao. Cần phát hiện sớm xem có bị đái tháo đường hay không, nếu đã bị đái tháo đường thì lập tức phải được kiểm soát chặt chẽ và được khám chuyên khoa tim mạch.

Vai trò của oestrogen (hormon sinh dục ở nữ)

Nó không phải là lý do chắc chắn là tại sao phụ nữ thường có xu hướng mắc bệnh tim mạch nhiều hơn và ở tuổi muộn hơn nam giới. Nhưng có vẻ như là nội tiết tố estrogen có tác dụng bảo vệ hệ thống tim mạch. Sau mãn kinh, nồng độ oestrogen giảm dần cùng với độ tuổi ngày càng tăng, dường như đã làm giảm đi vai trò bảo vệ chống lại bệnh tim mạch.
Thủ phạm gây bệnh tim
Bệnh tim mạch thường khởi đầu là do một quá trình xơ vữa động mạch xảy ra ngay từ khi còn trẻ tuổi, tăng dần theo thời gian và dẫn đến hậu quả làm tắc nghẽn động mạch gây nên đột qụy. Thủ phạm chính là lượng chất mỡ tăng cao trong máu như cholesterol, hút thuốc lá và tăng huyết áp (THA). Khi các chị em có càng nhiều các yếu tố nguy cơ nêu trên thì sẽ có một nguy cơ lớn hơn để mắc bệnh tim mạch. Một điều quan trọng là các chị em phụ nữ phải hành động sớm để ngăn chặn được các yếu tố này.

Thay thế oestrogen đã được sử dụng trong nhiều năm để điều trị triệu chứng mãn kinh mức độ nặng. Nó có thể được sử dụng an toàn cho mục đích bảo vệ và làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch ngay cả nếu bạn có bệnh tim hoặc có nguy cơ cao với bệnh này. Một lợi ích rõ rệt nhất là nó bảo vệ chống loãng xương.

Các nghiên cứu cho thấy rằng thay thế estrogen sau khi mãn kinh có thể giảm nguy cơ bệnh tim. Tuy nhiên, nghiên cứu thêm là cần thiết để khẳng định vai trò của nó một cách chắc chắn hơn trước khi áp dụng điều trị hormon thay thế cho tất cả phụ nữ để phòng ngừa các cơn đau tim.

Bạn nên thảo luận về những rủi ro và lợi ích với bác sĩ của bạn nếu được áp dụng điều trị hormon thay thế.

Thuốc ngừa thai

Đối với phụ nữ trẻ, khỏe mạnh, sử dụng thuốc tránh thai là an toàn. Tuy nhiên, những phụ nữ hút thuốc lá khi dùng thuốc lại làm tăng đáng kể nguy cơ bị bệnh tim và mạch máu.

Đột quỵ

Mặc dù nam giới có khả năng chết vì bệnh tim nhiều hơn phụ nữ cùng tuổi nhưng sự khác biệt này là không thực sự lớn khi so với chết do đột quỵ.

Các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ giống như những người bị bệnh tim như: THA, hút thuốc lá và cholesterol trong máu cao.

Có bất kỳ sự đảm bảo nào chống lại cơn đau tim?

Thật không may là không có sự đảm bảo nào.Tuy nhiên, các chị em phụ nữ sẽ có một cách nhìn mới và có biện pháp phòng chống bệnh tim mạch cho mình sau khi đã đọc bài viết này.

TS. Tô Thanh Lịch (Viện Tim mạch VN) - suckhoedoisong

10 nguyên tắc vàng để bảo vệ tim

10 nguyên tắc vàng để bảo vệ tim

Phụ nữ ở tuổi mãn kinh có nguy cơ mắc bệnh về tim cao hơn vì đây là thời kỳ hormon giới tính có tác dụng bảo vệ tim đã suy giảm và hết hẳn, nhường chỗ cho sự tích lũy quá nhiều cholesterol. Để bảo vệ tim khỏi những "kẻ thù giấu mặt" này, có 10 nguyên tắc được các bác sĩ khuyên chúng ta nên áp dụng.

1. Giảm bớt khẩu phần ăn

Một chế độ ăn đa dạng và đủ chất sẽ giảm các nguy cơ mắc các bệnh về tim. Hàng ngày nên ăn trái cây, rau xanh, ngũ cốc, cá nhiều hơn thịt đỏ. Nên thay đổi thực đơn bằng các loại rau quả hai đến ba lần/tuần và cũng đừng quên làm các món ăn thêm hấp dẫn bằng nhiều loại gia vị, dầu ăn thực vật thay vì dùng mỡ hay bơ. Đặc biệt, không nên ăn quá mặn.

2. Theo dõi lượng cholesterol

Có nhiều trong gan động vật và một số thực phẩm khác như bơ, trứng, thịt…, cholesterol là một chất béo không thể thiếu cho cơ thể. Tuy nhiên, nếu nó được tích trữ quá nhiều trong máu (khoảng hơn 2g/l) thì sẽ rất nguy hiểm. Cholesterol sẽ bám lại ở các thành động mạch, đặc biệt là các mạch gần tim, làm cho các mạch này hẹp lại, ngăn cản đường lưu thông của máu, gây tắc nghẽn động mạch. Để tránh hiện tượng này, nên uống ít rượu, giảm ăn đồ béo, đồng thời hạn chế sự tăng cân và không hút thuốc lá.

3. Không uống nhiều rượu

Uống rượu với liều lượng ít có lợi cho sức khỏe nhưng uống rượu quá nhiều sẽ làm tăng áp lực ở các động mạch. Đây chính là hiện tượng tăng huyết áp, vốn là kẻ thù của tim. Vì cung cấp nhiều calo nên rượu còn làm tăng cân, tạo điều kiện xuất hiện bệnh tăng huyết áp và đái tháo đường.

4. Hãy uống nhiều nước

Hãy uống nhiều nước ngay cả khi không khát. Không nên uống nhiều nước có gas, chỉ nên uống nước lọc, nước khoáng hoặc nước chanh hay nước có tác dụng giải nhiệt. Trà và cà phê là hai loại đồ uống có tác dụng kích thích đối với tim. Ngoài ra, các loại nước trái cây cũng rất tốt nhưng không nên quá lạm dụng bởi hàm lượng đường của nước trái cây ép khá cao.

5. Thường xuyên kiểm tra huyết áp

Bệnh huyết áp có tính di truyền. Nếu bố mẹ bị huyết áp cao thì các con càng có nhiều nguy cơ mắc bệnh này, nhất là sau 50 tuổi. Tuy nhiên, vài biện pháp có thể đẩy lùi nguy cơ này là tránh ăn nhiều, đặc biệt với những thực phẩm giàu chất dinh dưỡng và tránh ăn mặn.

6. Phụ nữ hãy cẩn thận với thuốc lá và thuốc tránh thai

Nicotin trong thuốc lá là nguyên nhân làm hẹp các động mạch, thúc đẩy quá trình tạo kết tủa cục đông trong động mạch, giảm chất lượng của máu. Các oxít cacbon sẽ làm rối loạn quá trình hấp thụ của cơ thể và tạo thuận lợi cho việc tích trữ cholesterol. Người hút thuốc hay thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc có nguy cơ bị bệnh tim cao gấp 6 lần người bình thường. Những người có dấu hiệu bất thường ở động mạch và trước 40 tuổi thường là những người nghiện thuốc lá. Còn đối với phụ nữ hay dùng thuốc tránh thai, nguy cơ bị mắc bệnh huyết khối cũng rất lớn.

7. Kiểm soát trọng lượng

Sự thừa cân là một yếu tố quan trọng gây tăng huyết áp và bệnh đái tháo đường. Để bảo vệ sức khỏe, tốt nhất hãy tìm cách giảm cân bằng các bài tập thể dục. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc kết hợp một chế độ dinh dưỡng làm giảm cân với các hoạt động thể lực còn hiệu quả hơn cả thuốc. Hãy thường xuyên kiểm tra trọng lượng và hành động ngay khi cần thiết.

8. Ăn sáng nhiều

Hãy bắt đầu mỗi ngày bằng một bữa sáng thịnh soạn và kết thúc ngày bằng một bữa tối nhẹ. Với mục đích bù lại calo sau một đêm, nên không làm bạn béo vì năng lượng của bữa ăn sáng sẽ được cơ thể sử dụng cả ngày. Còn ăn vào buổi tối, năng lượng sẽ bị tích trữ lại trong cơ thể. Một bữa sáng đầy đủ phải bao gồm các protein có trong các thực phẩm như sữa, sữa chua, phô-mát, trứng… các gluxit trong bánh mì, ngũ cốc, hoa quả và các lipid trong bơ, sữa và phô-mát.

9. Đừng để béo bụng

Khi cơ thể tăng cân, trọng lượng thừa thường dồn vào bụng nhiều hơn là các nơi khác. Đôi khi có người không quá béo nhưng lại có vòng bụng lớn. Các lớp mỡ ở nội tạng, chiếm khoảng 30% trọng lượng cơ thể, khi bị loại bớt sẽ giảm các nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

10. Thường xuyên vận động

Đi xe đạp, bơi lội, đi bộ… là những môn thể thao nhẹ nhàng đòi hỏi sự bền bỉ, phù hợp với mọi lứa tuổi. Chúng giúp cơ thể có thể cung cấp nhiều oxy hơn cho các tế bào, làm tim hoạt động tốt hơn và cải thiện sự dẻo dai của cơ thể. Vận động còn giúp giảm cân, tránh tăng huyết áp và đái tháo đường. Mỗi ngày tập thể dục nửa giờ hoặc đi bộ ba lần mỗi tuần, mỗi lần 1 tiếng là đủ để đẩy lùi mọi bệnh tật.

(Sức khoẻ và Đời sống)

Khuyến cáo cho phụ nữ yếu tim

Khuyến cáo cho phụ nữ yếu tim

Bệnh tim mạch hiện nay đã trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu cho toàn thể loài người. Hằng năm, tại Mỹ tiêu tốn khoản tiền khổng lồ đến 274 tỷ đô-la Mỹ cho chăm sóc sức khỏe tim mạch nhưng vẫn có đến trên 505.000 phụ nữ tử vong do bệnh tim mạch.

Khi mà tỷ lệ tử vong do ung thư hằng năm tại Mỹ là 265.000 bệnh nhân, trong đó có 43.000 bệnh nhân chết vì ung thư vú. Như vậy, kẻ thù số 1 cho phụ nữ hiện nay là bệnh tim mạch. Tuy nhiên, những điều tra gần đây tiến hành tại Mỹ cho thấy phụ nữ vẫn còn thiếu hiểu biết rất nhiều về bệnh tim mạch và cách dự phòng chúng. Tình hình thiếu hiểu biết về phòng bệnh tim mạch ở nước ta cũng tương tự.
Can thiệp vào các bệnh lý đi kèm

Rèn luyện thể lực, một cách tăng sức khỏe tim mạch.

Một số các bệnh lý đi kèm ở phụ nữ cần phải can thiệp đó là nồng độ cholesterol máu cao, tăng huyết áp, đái tháo đường. Các bệnh lý này cần được điều trị với sự theo dõi của bác sĩ.

- Huyết áp: Mức huyết áp tối ưu là dưới 120/80 mmHg. Nếu mức huyết áp của bạn tăng nhẹ so với bình thường thì cách tốt nhất là điều chỉnh lối sống. Nếu mức huyết áp của bạn trên 140/90 mmHg, thì phải sử dụng thuốc. Lúc này bạn nên đến bác sĩ để theo dõi và điều trị thuốc.

- Nồng độ cholesterol: Đây là chỉ số rất quan trọng mà phụ nữ nên được kiểm tra. Nồng độ cholesterol toàn phần nên dưới 200mg/dl, LDL-cholesterol (cholesterol xấu) nên dưới 100mg/dl, HDL-cholesterol (cholesterol tốt) nên trên 50mg/dl, và triglycerid nên dưới 150mg/dl.

- Đái tháo đường: Thói quen ăn uống và thừa cân sẽ dễ dẫn đến đái tháo đường týp II. Nếu bạn không điều trị đái tháo đường, bạn sẽ dễ bị nhồi máu cơ tim và tai biến mạch máu não. Chế độ ăn, tập luyện thể dục, dùng thuốc là những chìa khóa để điều trị đái tháo đường. Đo mức đường huyết cùng với HbA1c là cần thiết khi điều trị đái tháo đường.

Điều trị tích cực cho phụ nữ có nguy cơ cao

Với những phụ nữ có nguy cơ cao rất cần thiết phải điều trị tích cực. Những phụ nữ có điểm Framingham cao, những người đã từng bị bệnh tim mạch, bị đái tháo đường, hoặc bệnh thận mạn tính cần được điều trị tích cực. Bên cạnh việc thay đổi lối sống và điều chỉnh những nhân tố nguy cơ chính, một số thuốc nên được dùng để dự phòng nhồi máu cơ tim và kéo dài cuộc sống. Những thuốc sau đây có thể được chỉ định dùng cho phụ nữ có nguy cơ cao.

- Thuốc ức chế men chuyển: Nếu bạn có suy tim thì nên dùng các thuốc ức chế men chuyển. Các thuốc ức chế men chuyển hiện có ở thị trường Việt Nam khá phổ biến là coversyl (peridopril), renitec (enalapril), zestril (lisinopril)... Tuy nhiên, việc dùng thuốc ức chế men chuyển có thể gây ho khi đó ta nên chuyển thành dùng các thuốc ức chế thụ thể như micardis (telmisartan), cozar (lorsartan)...

- Điều trị aspirin: Những phụ nữ có bệnh gan, bệnh thận, loét dạ dày, các bệnh lý về đường ruột, chảy máu, dị ứng aspirin không nên dùng aspirin thường xuyên.

- Chẹn bêta: Thuốc được chỉ định cho những phụ nữ bị nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực, suy tim. Thuốc chống chỉ định ở những người bị hen phế quản. Các biệt dược thường gặp ở nước ta là betaloc (metoprolol), concor (bisoprolol).

- Điều trị bằng statin: Statin làm giảm cholesterol toàn phần và LDL (loại cholesterol xấu). Thuốc được khuyến cáo dùng cho bệnh nhân có nguy cơ cao. Các biệt dược hiện có tại nước ta là lipitor (atorvastatin), crestor (rovastatin), zocor (simvastatin)...

- Điều trị bằng fibrates: Fibrates làm giảm triglycerid và có thể cải thiện HDL cholesterol (cholesterol xấu). Các biệt dược thường gặp ở nước ta là lypanthyl, lopid...

Các biện pháp điều trị nên tránh

Một số biện pháp điều trị mà trước đây được dùng hoặc được cho là tốt cho phụ nữ nên tránh dùng là:

- Phối hợp điều trị hormon sau thời kỳ tiền mãn kinh (như estrogen và progestin) gần đây đã được thấy không có hiệu quả trong dự phòng bệnh tim mạch máu. Đối với một số người nó là nguyên nhân gây nên nhồi máu cơ tim, tai biến mạch não và huyết khối mạch máu. Hiệu quả và nguy cơ estrogen vẫn còn đang tiếp tục được nghiên cứu.

- Các thuốc chống ôxy hóa. Một thời các thuốc này như vitamin E hay beta caroten được khuyến khích sử dụng khá nhiều nhưng hiện nay đã không còn được sử dụng để dự phòng bệnh tim mạch. Một số nghiên cứu cho thấy sử dụng những thuốc này làm tăng nguy cơ chảy máu khi bị tai biến mạch máu não. Chưa kể hiệu quả tương tác thuốc của những thuốc này với các thuốc statin làm giảm tác dụng của các thuốc statin.

- Dự phòng với aspirin cho bệnh nhân có nguy cơ tim mạch thấp cũng không được khuyến cáo do nguy cơ loét và xuất huyết dạ dày khi dùng aspirin.


Theo SK&ĐS